«Энергетика және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында жалпы құны 839 млрд теңге болатын 347 жоба қалыптастырылды. Соның 77-сінде құрылыс жұмыстары мен жабдық сатып алу басталған.
Премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев ұлттық жоба аясындағы Проекттік офис отырысын өткізіп, жобалардың іске асу барысын, келесі жылға дайындықты, қаржыландыру мәселелерін, цифрландыруды және отандық өндірушілерді жүктеу тетіктерін қарады.
Қазірдің өзінде алғашқы 14 нысанда жұмыс аяқталды. Жалпы алғанда, 220 жоба бойынша мердігер ұйымдар анықталса, 29 жоба конкурс рәсімдері кезеңінде тұр. Тағы 77 жоба бойынша 126 млрд теңге көлемінде құрылыс пен жабдық алу басталған.
Бірінші болып аяқталған нысандар жеті өңірде орналасқан. Оларға салынған инвестиция көлемі 27,3 млрд теңге болды, ал конкурс қорытындысы бойынша шамамен 975 млн теңге үнемделді. Павлодар облысында 7 жоба, Батыс Қазақстан облысында 2 жоба аяқталды. Сондай-ақ Астанада, Қарағанды, Солтүстік Қазақстан және Түркістан облыстарында, Шымкентте жұмыстар толық аяқталған. Қазір бұл нысандарды пайдалануға беру үшін құжаттар рәсімделіп жатыр.
Жетісу облысында 24 келісімшарт 31 млрд теңгеге жасалып, жұмыстар басталған. Қарағанды облысында 15 жоба бойынша 88,1 млрд теңгеге келісімшарттар жасалған.
Сонымен бірге 30 кәсіпорындағы 67 жоба бойынша құрылыс әлі басталмаған. Жүзеге асыру қарқыны төмен өңірлер қатарында Шымкент, Абай және Ұлытау облыстары, сондай-ақ Алматы, Атырау және Түркістан облыстары аталды.
«Егер өңірде құзырет жетіспесе, тәжірибе алмасыңыздар. Әр жобаға ерекше назар қажет, әрқайсысы бойынша туындайтын мәселелерді жергілікті жерде шешу керек», — деді Қанат Бозымбаев.
Отырыста 2027 жылға арналған жобаларды дайындау мәселесіне де назар аударылды. Қазіргі уақытта 245 жоба бойынша қажетті келісімдер алынған, конкурс рәсімдері басталған. Қанат Бозымбаев рәсімдерді келесі құрылыс маусымына қалдырмауды және жобаларды алдын ала дайын күйде ұсынуды тапсырды.
Сондай-ақ енді Проекттік офис мүшелері ұлттық жоба барысы туралы апта сайын есеп беріп отырады. Қазан айына дейін Ұлттық экономика министрлігі әр өңір бойынша берілген тапсырмалардың орындалуына жеке талдау ұсынуы тиіс.
Қаржыландыру бөлігінде кепілдік базасы жеткіліксіз шағын жекеменшік коммуналдық кәсіпорындарды қолдау тетіктері қаралды. Қанат Бозымбаев мұндай жобалар үшін қаржы көздері мен несие қамтамасыз ету тетіктерін пысықтауды тапсырды.
Тағы бір маңызды бағыт ретінде коммуналдық инфрақұрылымды аспаптандыру және салалық деректерді біріктіру мәселесі көтерілді. Вице-премьер бұл жұмыс Президент жүктеген жасанды интеллект пен цифрландыру міндетімен тікелей байланысты екенін айтты.
«Аспаптандыру — тек ұлттық жоба аясындағы мәселе емес. Президент бізге жасанды интеллект пен цифрландыруды енгізу міндетін қойып отыр. Біз инфрақұрылымды жаңғыртып, желілерді қайта құрып жатырмыз, бірақ сонымен қатар деректермен жұмыс жүйесін де қалыптастыруымыз керек. Бастапқы деректерсіз, олардың берілуі мен талдануынсыз жасанды интеллектіні толық енгізу мүмкін емес», — деді Қанат Бозымбаев.
Кездесу қорытындысында уәкілетті мемлекеттік органдарға ақпараттық жүйелердің бірыңғай өзара іс-қимыл архитектурасын қалыптастыру, есептеу құралдарына қойылатын талаптарды айқындау және өңірлер, кәсіпорындар мен салалар бөлінісінде аспаптандыру жоспарын бекіту тапсырылды.
Вице-премьер конкурс рәсімдерінің сапасына да ерекше тоқталды. Мониторинг барысында Табиғи монополияларды реттеу комитеті мен «Қазцентр ЖКХ» АҚ кейбір жобаларды іске асыру кезінде бұзушылықтарды анықтаған.
«ЕPC-мердігерлерді анықтауға арналған конкурс рәсімдерінің сапасына бөлек тоқталғым келеді. Шілдеден бері уәкілетті органға шамамен 300 өтініш түсті, оның 112-сі қанағаттандырылды. Бұл конкурс құжаттамасының сапасыз дайындалғанын және тапсырыс беруші ретіндегі біліктілік органының жұмысында құзыретсіздік бар екенін көрсетеді. Ескертіп айтамын: конкурс өткізу кезінде заңсыз әрекеттер анықталса, құқық қорғау органдарын тарта отырып, бұл мәселемен жеке өзім айналысамын. Мұны тапсырыс берушілеріңізге жеткізіңіздер», — деді Қанат Бозымбаев.
Ұлттық экономика министрлігіне әкімдіктермен бірге конкурс рәсімдерін бақылауды күшейту және 2026 жылғы 1 қазанға дейін бұзушылық анықталған жағдайда табиғи монополия субъектілері басшыларын әкімшілік жауапкершілікке тарту мәселесін пысықтау жүктелді.
Қанат Бозымбаев ұлттық жобаға отандық өндірушілердің қатысуына да назар аударды. Оның айтуынша, инфрақұрылымды жаңғыртуға бағытталған қомақты қаражат ішкі экономикаға жұмыс істеуі және қазақстандық кәсіпорындарды жүктеуі керек.
«Қазақстандық тауар өндірушілердің барынша жүктелуін қамтамасыз ету қажет. Қаражат ұлттық жобаны іске асыруға бағытталып отыр, демек ол біздің экономикамызға қызмет етуі тиіс. Қосылған құн Қазақстанда қалуы керек», — деді Қанат Бозымбаев.
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне мүдделі мемлекеттік органдармен бірге 15 қазанға дейін сатып алу және офтейк-келісімшарттар бойынша нормативтік-құқықтық актілерге өзгерістер енгізу, отандық өндірушілермен өзара іс-қимылдың нақты тетіктерін айқындау тапсырылды. 2027 жылға дейінгі барлық жобалар, соның ішінде келесі жылдың жобалары да, ұлттық жобаның электронды платформасына жүктелуі тиіс.
Әкімдіктер мен «Қазцентр ЖКХ» АҚ-қа ұлттық жоба нысандарында қазақстандық өнімді пайдалану бақылауын күшейту жүктелді. Қорытындылай келе, Қанат Бозымбаев сапа талаптарын төмендетпей, жобаларды жеделдетуді талап етті.
