Қазақстанда жолбарыстарды тарихи мекеніне қайтару бағдарламасы жалғасып жатыр. Бұл жолы табиғи ортаға Амур есімді амур жолбарысының аталығы жіберілді. Енді ол «Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерватының аумағын игере бастайды.
Жабайы табиғатқа жіберілмес бұрын Амур бірнеше ай бойы арнайы бейімдеу қоршауында болған. Осы уақыт ішінде мамандар оның денсаулығын, аңшылық дағдыларын және өз бетінше қорек табу қабілетін тексерген. Қажетті ветеринарлық тексерулер мен сынақтардан кейін жолбарыстың табиғи ортада өмір сүруге дайын екені анықталған.
Мамандар Амурдың қозғалысын бақылау үшін оған спутниктік қарғыбау таққан. Бұл құрылғы жыртқыштың жаңа аумаққа қалай бейімделіп жатқанын қадағалауға мүмкіндік береді.
Қазақстанда еркіндікке жіберілген алғашқы жолбарыс — Үміт. Ол 2026 жылғы 31 шілдеде табиғи ортаға шығарылған. Мамандардың мәліметінше, Үміт жаңа мекеніне жақсы бейімделіп, өздігінен аң аулап жүр. Қазір ол резерват аумағын біртіндеп игеріп жатыр.
Ересек жолбарыстармен бірге Қазақстанға тағы екі кішкентай жолбарыс жеткізілген. Қазір олар мамандардың бақылауында өсіп жатыр. Табиғи ортаға жіберу мәселесі қажетті жасқа жетіп, тиісті сынақтардан өткеннен кейін қарастырылады.
Жолбарыстар Қазақстанда неге жойылып кетті?
Қазақстан аумағында жолбарыстардың табиғи ортада кездеспегеніне 70 жылдан астам уақыт өтті. Бұрын бұл жыртқыштар Іле өзенінің аңғары мен Оңтүстік Балқаш өңірін мекендеген. Алайда браконьерлік, тоғайлы ормандардың азаюы және қорек болатын жабайы жануарлар санының қысқаруы салдарынан олардың популяциясы жойылып кеткен.
Жолбарыстарды тарихи мекеніне қайтару үшін 2018 жылы «Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерваты құрылған. Содан бері мұнда табиғи экожүйені қалпына келтіру, жануарлардың тіршілік ортасын кеңейту және жыртқыштарға қажетті қорек қорын қалыптастыру жұмыстары жүргізіліп келеді.
Мәселен, 2026 жылдың қыркүйегінде «Алтын-Емел» мемлекеттік ұлттық табиғи паркінен резерват аумағына 30 құлан көшірілді. Сонымен қатар Бұқар бұғылары мен өзге де тұяқты жануарлардың санын көбейтуге көңіл бөлініп отыр.
Жоба Қазақстан мен Ресейдің бірлескен жұмысы аясында, халықаралық табиғат қорғау ұйымдарының қолдауымен жүзеге асырылып жатыр.
Бағдарламаның басты мақсаты — жолбарыстарды Қазақстанға қайтарумен шектелмей, табиғи ортада өздігінен тіршілік етіп, көбейе алатын тұрақты популяция қалыптастыру. Ол үшін мамандар жыртқыштардың қозғалысын бақылауды, олардың мекендеу ортасын қалпына келтіруді және жергілікті тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуді жалғастырады.
Осылайша, Амурдың табиғи ортаға жіберілуі Қазақстанда жолбарыстарды қайта жерсіндіру бағдарламасының кезекті маңызды кезеңіне айналды.
