Қазақстанның энергетикалық жүйесі өткен қысқы кезеңде салыстырмалы түрде тұрақты жұмыс істеді. Ресми деректерге сәйкес, ірі технологиялық бұзушылықтар тіркелмеген, ал тұтынушылар электр және жылу энергиясымен толық қамтамасыз етілген.
Маусымның негізгі нәтижелерінің бірі — электр энергиясын өндірудің рекордтық деңгейі. 2025 жылдың желтоқсанында генерация көлемі 17 мың МВт-тан асып, өткен жылмен салыстырғанда 7%-ға өсті. Бұл ішкі сұраныстың артуымен қатар, энергетикалық нысандардың жүктемесі де күшейгенін көрсетеді.
Жүйенің тұрақтылығына жөндеу науқандарының әсері айқын. Электр станцияларындағы жөндеу жұмыстарына бөлінетін қаржы 348 млрд теңгеге дейін (+6%), ал жылу желілеріне 129 млрд теңгеге дейін (+16%) ұлғайды. Нәтижесінде негізгі жабдықтардың тозуы төмендеп, технологиялық бұзушылықтар саны азайды: электр станцияларында – 15%-ға, желілерде – 12%-ға.
Сонымен қатар, жылу желілеріндегі температуралық режимнің бұзылуы үш есеге қысқаруы — сапалық көрсеткіштердің жақсарғанын білдіреді. Бұл — тек қаржыландырудың артуы емес, сонымен бірге бақылау мен басқарудың күшейгенінің белгісі.
Алайда оң динамикаға қарамастан, салада шешімін күтетін мәселелер жеткілікті. Ең өзектілерінің бірі — энергокәсіпорындардың отын жеткізушілер алдындағы қарызы. Мәселен, газ үшін берешек 37,7 млрд теңгеге жеткен. Бұл жағдай қаржылық тұрақтылыққа қауіп төндіруі мүмкін.
Тағы бір маңызды мәселе — инфрақұрылымның тозуы. Қазіргі таңда электр станцияларының жабдықтарының тозуы 53%, электр желілерінде — 66,2%, жылу желілерінде — 50% деңгейінде қалып отыр. Бұл көрсеткіштер жүйенің әлі де ауқымды жаңғыртуды қажет ететінін көрсетеді.
Осыған байланысты мемлекет энергетикалық секторды жаңғыртуға басымдық беріп отыр. Ұлттық жоба аясында 2026 жылы 130 км жылу және 10,5 мың км электр желілерін жаңарту жоспарланған. Жалпы инвестиция көлемі — 626,8 млрд теңге.
Сонымен қатар өңірлерді қолдау үшін Үкімет резервінен 25 млрд теңгеден астам қаражат бөлінуде. Бұл қаражат жылу көздерін жөндеу мен жаңа нысандар салуға бағытталған.
Алдағы жылыту маусымына дайындық қазірдің өзінде басталды. Биыл электр станцияларында 9 энергоблок, 55 қазандық және 51 турбинаны күрделі жөндеу жоспарланған. Сарапшылардың пікірінше, негізгі тәуекел — жөндеу жұмыстарының мерзімінде аяқталмауы және өңірлердегі ұйымдастыру мәселелері.
Жалпы алғанда, өткен маусым энергетика саласының белгілі бір тұрақтылыққа қол жеткізгенін көрсетті. Алайда ұзақ мерзімді сенімділік тек жүйелі жаңғырту, қаржылық тәртіп және өңірлік бақылауды күшейту арқылы қамтамасыз етіледі.
