Қазақстанның Ұлттық банкі іс жүзінде тұтынушылық несие сипатына ие болуы мүмкін бөліп төлеу қызметтерін реттеу мәселесін қарастырып жатыр. Реттеуші бұл бағыттағы ықтимал өзгерістерді талдап, нарыққа ортақ қағидалар қалыптастыруды жоспарлап отыр.
Ұлттық банк пен Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі бұл туралы Tengrinews.kz редакциясының ресми сұрауына берген жауаптарында мәлім етті. Қазір елде дүкендер мен маркетплейстер ұсынатын Buy Now, Pay Later немесе BNPL қызметтері кеңінен қолданылады.
Ұлттық банктің ұстанымынша, BNPL өнімдері экономикалық мәні жағынан кредиттік өнімдерге жақын және оларды қарыз алушының төлем қабілетін бағалау, толық құнын ашып көрсету, ақпаратты кредит бюроларына беру және тұтынушы құқығын қорғау тұрғысынан реттеу қажет.
Реттеуші мұндай нарықта реттеушілік арбитраж пайда болатынын атап өтті. Яғни мазмұны бірдей өнімдерге әртүрлі талап қолданылғанда, тәуекелдер көрінбей қалуы мүмкін. Ұлттық банкке сәйкес, бөліп төлеу мен BNPL бойынша міндеттемелер көбіне кредит тарихына түсе бермейді, сол себепті адам бірнеше төлемді қатар рәсімдеп, кейін банктен тағы несие алуы ықтимал.
Ұлттық банк бұрын бұл бағытта дискуссиялық құжат жариялаған. Құжатта нефинанстық компаниялар ұсынатын бөліп төлеу, жалға алып кейін сатып алу және өз қаражаты есебінен төлемді кейінге қалдыру сияқты модельдерге қатысты құқықтық олқылықтар көрсетілген. Реттеуші бұл жерде басты қауіп ретінде тұтынушылар құқығының жеткілікті қорғалмауын және мұндай операциялар бойынша толық статистиканың жоқтығын атады.
Ұлттық банк сервистерді жабу не шектеу мақсатын қойып отырған жоқ. Дегенмен ведомство қаржылық тұрақтылыққа қатерді болдырмау үшін нарықтың нақты ауқымын көретін тетіктер енгізіп, тұтынушылар үшін ең төменгі қорғау талаптарын бекіту қажет деп санайды. Қазіргі кезде дискуссиялық құжат қоғамдық талқылауда тұр, ал нақты талаптар мен шаралар әзірге қабылданған жоқ.
