Тұрмыстық зорлық-зомбылық – тек бір отбасының мәселесі емес, ол бүкіл қоғамға әсер ететін әлеуметтік проблема. Сондықтан оның алдын алу үшін мемлекеттік органдар, құқық қорғау мекемелері, білім беру ұйымдары және қоғамдық қорлар бірлесіп әрекет етуде. Түркістан облысында отбасылық құндылықтарды нығайтуға, азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыруға және әйелдер мен балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған түрлі жобалар қолға алынған.
Соңғы жылдары облыста тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу бойынша профилактикалық жұмыстар күшейтілді. Ең алдымен халық арасында түсіндіру шаралары тұрақты түрде өткізіліп келеді. Мамандар тұрғындарға отбасындағы өзара құрметтің, сабыр мен жауапкершіліктің маңызын түсіндіреді. Сонымен қатар азаматтарға заң талаптары мен құқықтық қорғану жолдары жөнінде ақпарат беріледі.
Түркістан облысында әйелдер мен балаларды қорғауға бағытталған арнайы бөлімшелер жұмыс істейді. Құқық қорғау органдары тұрмыстық жанжалдарға жедел әрекет етіп, қауіптің алдын алуға ерекше көңіл бөледі. Отбасылық кикілжіңдер бойынша профилактикалық есеп жүргізіліп, түсіндіру жұмыстары ұйымдастырылады. Бұл шаралар құқық бұзушылықтардың азаюына және қоғамдағы тұрақтылықтың сақталуына ықпал етеді.
Облыста дағдарыс орталықтарының жұмысы да маңызды рөл атқарады. Мұндай орталықтар қиын жағдайға тап болған азаматтарға уақытша баспана, психологиялық көмек және құқықтық кеңес береді. Мамандар зардап шеккен адамдарға қолдау көрсетіп, олардың қоғамға қайта бейімделуіне көмектеседі. Бұл әлеуметтік қолдау жүйесі көптеген отбасылардың өмірін тұрақтандыруға ықпал етуде.
Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алуда жастар тәрбиесінің маңызы ерекше. Түркістан облысында мектептер мен колледждерде отбасы құндылықтарын насихаттайтын кездесулер мен семинарлар өткізіледі. Оқушылар мен студенттерге сыйластық, жауапкершілік және адам құқығы туралы түсіндіріледі. Сонымен қатар жастар арасында салауатты өмір салтын қалыптастыруға бағытталған мәдени және спорттық шаралар ұйымдастырылып келеді.
Психологтар мен әлеуметтік қызметкерлердің жұмысы да бұл бағытта маңызды орын алады. Мамандар отбасылық жанжалдардың алдын алу үшін кеңес беріп, азаматтарға психологиялық қолдау көрсетеді. Кей жағдайда қарапайым түсіндіру жұмыстары мен кәсіби кеңестер отбасы ішіндегі түсініспеушіліктерді шешуге көмектеседі.
Қазіргі таңда ақпараттық-түсіндіру жұмыстары әлеуметтік желілер арқылы да белсенді жүргізілуде. Түркістан облысының мемлекеттік мекемелері мен қоғамдық ұйымдары тұрғындарға арналған бейнероликтер, жадынамалар және кеңестер жариялап келеді. Бұл халықтың құқықтық сауаттылығын арттыруға және зорлық-зомбылықтың алдын алуға көмектеседі.
Сонымен қатар өңірде аналарды қолдау, көпбалалы отбасыларға көмек көрсету және әлеуметтік жағдайы төмен азаматтарды қолдау бағытында түрлі мемлекеттік бағдарламалар жүзеге асырылуда. Мұндай әлеуметтік қолдау шаралары қоғамдағы тұрақтылықты нығайтып, отбасылардың әл-ауқатын жақсартуға мүмкіндік береді.
Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу тек құқық қорғау органдарының жұмысы емес. Бұл – бүкіл қоғамның ортақ міндеті. Ата-аналардың тәрбиесі, ұстаздардың өнегесі және қоғамдағы өзара құрмет мәдениеті отбасылық тұрақтылықты қалыптастыруда үлкен рөл атқарады. Әрбір азамат отбасындағы татулық пен сыйластықтың маңызын түсінуі қажет.
Түркістан облысында қоғамдық келісім мен отбасы институтын нығайту бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасады. Мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан қолдау, құқық қорғау органдарының жүйелі жұмысы және қоғамдық ұйымдардың белсенділігі бұл мәселемен күрестің тиімділігін арттыруда.
Айта кетелік, былтыр Түркістан облысында отбасында зәбір көрген азаматтарға жан-жақты көмек көрсету бойынша ауқымды жұмыстар атқарылуда. Облыстағы тұрмыстық зорлыққа қарсы атқарылып жатқан жұмыстарға оң баға берілді. Демографиялық өсім жағынан озық тұрған Түркістан облысында отбасылық зорлыққа қатысты құқық бұзушылық фактілері биыл айтарлықтай төмендеген. Атап айтқанда, былтыр 1 мыңнан асса, биыл бұл көрсеткіш 56,3%-ға азайған.
Бұл туралы ҚР Президентінің кеңесшісі Мәлік Отарбаев пен Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтің қатысуымен өткен мемлекеттік отбасылық саясатын жүйелі жүргізуге бағытталған шараларды жүзеге асыру барысы мен отбасылық-тұрмыстық зорлық зомбылықтың алдын-алу шаралары бойынша өткізген мәжілісте айтылды.
2017 жылы құрылған Әлеуметтік психологиялық сүйемелдеу қызметтері осы уақыт ішінде тұрмыстық зорлық-зомбылықтың құрбандарымен, олардың отбасыларымен жұмыс істеп, елеулі нәтижелерге қол жеткізді. Бұл қызметке деген сенім арттырылып зорлық-зомбылықтың анықталуы көрсеткіші жоғарылаған. Былтыр 2,5 мыңнан астам әйелге кешенді психологиялық сүйемелдеу көрсетіліп, 400-ден астам отбасы тиранымен түзету жұмыстары жүргізілген.
Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, Түркістан облысының барлық аудан, қалаларында отбасын қолдау орталықтары ашылып, жұмыс істеуде. Жыл басынан бері орталықтардың көмегіне облыс бойынша 700-ден астам адам жүгінген. Оларға психологиялық, құқықтық, заңгерлік кеңестер беріліп, жұмысқа орналасуға және біліктілігін арттыруға жәрдем көрсетіледі. Тұрмыс тауқыметіне тап болған аналардың қиын жағдайларын еңсеруде, бағыт-бағдар беріп, қолдау көрсетуде мұндай орталықтардың маңыздылығы зор. Орталыққа жүгінген тұрмыстық зорлық-зомбылық белгілері болған азаматтарға уақытша баспана да беріледі.
– Мемлекет Басшысы Ұлттық құрылтайдың отырысында «Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алуды басты назарда ұстауды тапсырды. Аталған тапсырманы жүзеге асыру үшін өңірімізде нақты жұмыстар атқарылуда. Облыс аумағындағы аудан, қалаларда құрылған «Отбасын қолдау орталықтарының» жұмысын одан ары қарай жетілдіру керек. Әлеуметтік психологиялық сүйемелдеу жұмыстарын тұрақты түрде жүргізу қажет. Бүгінгі жиында маңызды мәселелер талқыланды. Көтерілген мәселелер мен ұсыныс-пікірлер зерделеніп, олардың іске асырылуы бақылауға алынады. Өңірде отбасылық зорлық-зомбылық мәселесіне стратегиялық тұрғыдан қарап, яғни проблеманың түп-тамырын жоюға күш салуымыз қажет. Мемлекет басшысының тапсырмаларын мерзімінде және сапалы орындалуын қамтамасыз ету – уақыт талабы, – деді Нұралхан Көшеров.
Облыстағы тұрмыстық зорлыққа қарсы атқарылып жатқан жұмыстарға оң бағасын берген БҰҰ-ның «Халық қоныстау қорының» сарапшысы Сағадат Сабитова Түркістан тәжірибесінің көрші Өзбекстан, Қырғызстан және Түрікменстан елдеріне үлгі болғанын айтты. Арнайы мониторинг нәтижелерімен бөлісіп, жұмыстарды күшейту арқылы тұрмыстық және гендерлік зорлық-зомбылыққа қарсы ведомствоаралық жүйенің тиімділігі артып, Түркістан облысында қорғау тетіктері күшейтілетінін алға тартты.
Жиынды Мәлік Нұржанұлы қорытындылап, Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың биылғы Ұлттық құрылтайда айтқан идеялары мен бастамаларына кеңінен тоқталып, алға қойған міндеттерін жүзеге асыру жайын атап өтті.
– Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев наурыз айында өткен Ұлттық Құрылтайдың IV отырысында елімізде халықтың сұранысы мен заман талабына сай ауқымды реформалар жүзеге асып жатқанын ерекше атап өтті. Маңызды бастамалар көтеріп, Үндеу жасады. Отбасылық зорлық-зомбылыққа қарсы күрес мәселесі де ең алғаш Құрылтайда көтерілген болатын. Осы мәселе бойынша Президент арнайы заң қабылдауды тапсырып, ол тапсырма орындалды. Біз отбасылық зорлық-зомбылыққа ешқандай мүмкіндік бермеуіміз керек. Бұл бағытта тиісті жұмыстар атқарылып жатыр. Мәселені түбегейлі шешу үшін кешенді шара қабылдау маңызды. Ол үшін сапалы ғылыми зерттеу қажет. Тәуелсіз ұйымдармен бірлескен жұмысты күшейткен абзал. Мәдениет төмендеген сайын заң көбейе береді. Сондықтан идеологиялық жұмыстарды күшейтіп, отбасылық құндылықтарды дәріптеу керек. Мәдениет, руханият, әдебиет, діннің отбасыны сақтаудағы рөлі жоғары. Отбасылық зорлық-зомбылықтың алдын алуда тек заң емес, қоғаммен, әрбір азаматпен бірігіп жұмыс істегенде ғана оң нәтижеге қол жеткізе аламыз, – деді Мәлік Отарбаев.
Қорытындылай келе, Түркістан облысында тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу бойынша маңызды әрі нәтижелі жұмыстар жүргізіліп келеді. Құқықтық көмек, психологиялық қолдау, ақпараттық түсіндіру және жастар тәрбиесіне көңіл бөлу қоғамдағы тұрақтылықты нығайтуға ықпал етуде. Отбасындағы сыйластық пен бірлік – ел болашағының негізі. Сондықтан әрбір азамат қоғамдағы тыныштық пен татулықты сақтауға өз үлесін қосуы тиіс.
