2 жұмыртқа үшін ата-енесінен таяқ жеген келін оқиғасы желіге шықты

Жазбаға сәйкес, әйел екі қыздың анасы болған. Үшінші баласына жүкті кезінде тауық қорасынан екі жұмыртқа алып, қуырып жеген. Осы кезде қайын атасы келіп, оның бетінен ұрған. Артынша енесі де келіп, «неге бізге айтпай жейсің?» деп жанжал шығарған.

Күйеуі екі қызын мектептен алып келгенде әйелін жылап отырған күйде көреді. Оның көзінің көгергенін байқаған ер адам ашуға беріліп, үйдегі үстелді аударып жіберген. Кейін әйелін және екі қызын көлікке отырғызып, бөлек пәтерге алып кеткен.

Әйелдің жағдайы нашарлап, ауруханаға түскен. Жазба авторының айтуынша, ол бірнеше күн бойы жылап, тіпті су ішуден қалған. Күйеуі әйелінің заттарын ата-анасының үйінен алып кетуге келгенде, ата-анасы оған «кетсең кете бер, қара шаңырақ ініңе қалады» деген. Сонымен бірге келіннің қыз бала туа бергенін де кінә ретінде айтқан.

Кейін ер адам отбасымен бірге басқа қалаға көшіп, әйелі жұмысқа орналасқан. Қазір олардың төрт қызы бар. Ал ауылда қалған ата-анасының шаңырағында жағдай керісінше қиындағаны айтылады: үйде қалған ұлы ішімдік ішіп, әйелімен жиі жанжалдасады екен. Көршілер тарапынан да шағым түсіп жүрген көрінеді.

Әрине, бұл — әлеуметтік желіде жарияланған оқиға. Оқиғаның барлық дерегін тәуелсіз растау мүмкін емес. Сондықтан ондағы мәліметтерді факт ретінде емес, жазба авторының баяндауы ретінде қабылдаған жөн.

Бірақ осы оқиға бір маңызды мәселені қайта алдымызға әкеледі: отбасындағы зорлық әрдайым бірден ауыр қылмыстан басталмайды. Кейде ол «тәртіпке салу», «үлкенді сыйлау», «келіннің міндеті» деген түсініктердің арасынан басталып, біртіндеп қалыпты жағдайға айналып кетеді.

Қазақстанда мұндай жағдайлардың ауқымы да аз емес. Үкіметтің мәліметінше, 2024 жылы полицияға отбасындағы зорлық-зомбылық фактілері бойынша шамамен 100 мың хабарлама түскен. Сол жылы 72 мың қорғау нұсқамасы шығарылып, 16 мың жағдайда сот шешімі қабылданған.

Ал 2025 жылы әйелдер мен балалардың тұрмыстық зорлықтан зардап шегуі мәселесі әлі де өзекті болып қалды. 2025 жылы ұрып-соғу бойынша қылмыстық істерде шамамен 3,9 мың әйел мен 543 кәмелетке толмаған бала жәбірленуші болған. Бұл істер бойынша жәбірленушілердің басым бөлігін әйелдер мен балалар құраған.

Қылмыстық статистикада да өсім байқалады. 2025 жылы отбасылық-тұрмыстық саладағы адамға қарсы қылмыстық істер саны 3 672-ге жетіп, 2024 жылғы 3 357 іспен салыстырғанда шамамен 10%-ға артқан.

Бұған қоса, 2025 жылдың алғашқы бес айында ғана ұрып-соғу және денсаулыққа жеңіл зиян келтіру бойынша мыңдаған қылмыстық іс тіркелген. Заңдағы өзгерістерден кейін мұндай фактілер жәбірленушінің жеке арызынсыз да тіркеле бастады. Бұл бұрын жасырын қалған жағдайлардың бір бөлігі статистикаға ене бастағанын білдіреді.

Бұл тақырыптың қаншалықты ауыр екенін кеше Жамбыл облысының Меркі ауданында болған қайғылы жағдай да көрсетті.

19 жастағы қыз қайтыс болған. Алдын ала мәлімет бойынша, ол өлімінен аз уақыт бұрын құрбысына күйеуімен болған жанжалдар туралы жазып, ұрып-соғуға шағымданған және отбасынан кеткісі келетінін айтқан. Қыздың сегіз айлық баласы болған. Осы факті бойынша полиция «суицидке дейін жеткізу» бабымен сотқа дейінгі тергеуді бастаған.

Бұл жерде тергеу әлі аяқталған жоқ, сондықтан қыздың өліміне нақты не себеп болғанын сот пен тергеу органдары анықтауы тиіс. Дегенмен оның құрбысына жіберген хабарламалары мен бұған дейінгі шағымдары отбасындағы зорлық туралы мәселені тағы да күн тәртібіне шығарды.

Екі жұмыртқа үшін басталған жанжал мен 19 жастағы қыздың қайғылы өлімін тікелей салыстыруға болмайды. Бірақ екі оқиға да бір нәрсені көрсетеді: отбасындағы зорлықты «үйдің ішкі мәселесі» деп қабылдау қауіпті.

Келіннің не жейтініне, қанша бала туатынына, қайда жұмыс істейтініне бақылау жасау, қорлау, ұру немесе қорқыту — «тәрбие» емес. Ал зорлыққа куә болған жақындардың үнсіз қалуы жағдайды одан әрі ушықтыруы мүмкін.

Бір үйде басталған жанжал кейде сол үйдің қабырғасынан шықпай қалмайды. Оның салдары балаға, әйелге, ер адамға және тұтас отбасының келешегіне әсер етуі мүмкін.