2010–2014 жылдар: тұрақты кезең
2010 жылдардың басында Қазақстанда бензин бағасы салыстырмалы түрде тұрақты болды. Ол кезде АИ-92 бензинінің литрі шамамен 65–90 теңге аралығында сатылды. Мұнай бағасының әлемдік нарықтағы жоғары деңгейі және мемлекеттік бақылау ішкі нарықтағы бағаны ұстап тұруға мүмкіндік берді.
Алайда көлік санының күрт артуы жанармайға деген сұранысты өсірді. Сарапшылардың мәліметінше, 2010 жылдан кейін елдегі автокөлік саны айтарлықтай көбейген.
2015–2017 жылдар: еркін бағаға көшу
2015 жылы Қазақстан бензин бағасын мемлекеттік реттеуден біртіндеп босата бастады. Осы кезеңде теңгенің девальвациясы да жанармай құнына қатты әсер етті.
Сол жылдары:
• АИ-92 бағасы 99–128 теңгеге дейін өсті;
• дизель бағасы да қымбаттай бастады;
• Ресеймен баға айырмашылығы қысқарды.
Нарықтық жүйеге көшу жанармай тапшылығын азайтқанымен, бағаның тұрақты өсуіне жол ашты.
2018–2021 жылдар: баяу қымбаттау
Бұл кезеңде бензин бағасы жыл сайын бірнеше теңгеден өсіп отырды. 2021 жылы кей өңірлерде АИ-92 бензинінің бағасы 168–169 теңгеге дейін жетті.
Сол кезде сарапшылар қымбаттаудың негізгі себептері ретінде:
• мұнай өңдеу зауыттарындағы жөндеу жұмыстарын;
• импорттық жанармайға тәуелділікті;
• маусымдық сұраныстың артуын атады.
2022–2024 жылдар: инфляция қысымы
Пандемиядан кейінгі экономикалық өзгерістер, логистика шығындарының артуы және әлемдік мұнай нарығындағы тұрақсыздық Қазақстандағы жанармай бағасына әсер етті.
2023 жылы бензин мен дизель бағасы айтарлықтай өскені хабарланды. Әсіресе Алматы, Қарағанды және Атырау өңірлерінде өсім жоғары болды.
Сарапшылар жанармай бағасының өсуі азық-түлік пен тасымал құнын да қымбаттататынын бірнеше рет ескерткен.
2025 жыл: жаңа рекордтар
2025 жылы Қазақстанда бензин бағасы тағы көтерілді. Ресми деректер бойынша:
• АИ-92 бензині ірі қалаларда 209–229 теңге аралығында сатылды;
• АИ-95 бағасы 258–289 теңгеге жетті;
• АИ-98 кей жерлерде 340 теңгеге дейін барды.
2026 жыл: өсім жалғасуда
2026 жылдың басында Қазақстанда бензин бағасының өсімі соңғы жылдардағы ең жоғары деңгейге жетті. Әсіресе АИ-92 бензині бір жыл ішінде 17 пайызға қымбаттағаны айтылды.
Қазіргі таңда:
• кей өңірлерде баға айтарлықтай жоғары;
• дизель құны да өсіп жатыр;
• нарықтағы баға толықтай сұраныс пен ұсынысқа тәуелді бола бастады.
Неге бензин қымбаттай береді?
Мамандар бірнеше негізгі себепті атайды:
• теңге бағамының әлсіреуі;
• мұнай өңдеу қуатының жеткіліксіздігі;
• көрші елдермен баға айырмашылығы;
• әлемдік мұнай бағасының өзгеруі;
• инфляция және логистика шығындары.
