ПраймеризСұхбат

«Жауапкершілік көп»: Шетелдегі қандастар праймериз туралы қандай пікірде?

4
(2)

Қазақстан бойынша праймериз алғаш рет өтейін деп жатыр. Үкіметтің де, халықтың да партияішілік сайлаудан күтетіні көп. Ал шетелдегі қандастармыз праймериз туралы не біледі, не ойлайды? Осы сұрақтарға жауап алу мақсатында Newsroom+Ақпарат агенттігінің тілшісі Иранда тұратын қандасымыз Жапарбай Шадкаммен сұқбаттасқан еді.

Ел жаңалықтарынан хабардар шығарсыз. Соның ішінде Nur Otan партиясы өткізгелі жатқан праймеризге деген көзқарасыңыз қандай?

Нұр Отан өткізгелі жатқан праймериз бірінші рет өтпек. Бірінші рет болған соң, бас салып бірден бірдеңе айту қиын. Бәрі бірден бола салады деу де, артық және өтірік болар еді. Сондықтан алғашқы қадам енді басталып жатыр екен, жақсы өтуіне тілектеспіз. Нәресте де бірден тұрып жүгіріп кетпейтіні сияқты кез келген жаңа бастама күткендегідей шықпай жатса, бұл да табиғи құбылыс. Бастысы – әрекет жасауға ұмтылыс бар сияқты. Соған сәттілік болсын дейміз.

Праймеризден не күтесіз?

Сауатты, сыни, ашық саяси тәжірибе күтеміз. Азаматтық қоғам өкілдерінің үні ескерілсе екен. Сөз бостандығы салтанат құрса екен. Жазықсыз сотталғандар босаса екен.

Праймериз елімізде алғаш рет өткелі жатыр. Сіз бұдан басқа сайлаудың қандай жолын ұсынар едіңіз?

Қазақстан заманға сай демократиялық сайлау өткізсе екен деп тілейміз. Сайлауды ашық өткізу үшін көп нәрсе қажет емес. Бұрынғыдай қоғам алдында көлгірсудің де күні өткен. Нұр Отан партиясы осыны ескерсе екен. Сосын сайлау-сайлау деп онсыз да жетісіп жүрмеген мұғалімдерді қинамаса екен дейміз.

«Партиялық тізімдерде кемінде 30% әйелдер ұсынылуы керек» деген өзгеріс бар. Бұған деген пікіріңіз қандай?

Егер мәселе шынымен осылай қойылса, сайлауды сайлау үшін өткізген болып шығады. Қолдан жасалған пайыз бен қолдан жасалған есеп-қисаптың ақыры жақсылықпен бітеді дегенге күманмен қараймын. Әйелдерді праймеризге ұсынуды пайызбен шектемеген жақсы. Бәлкім, көзделген пайыздан да асып түсетін шығар. Сондықтан қоғам өмірінде әйелдер көбірек белсенді болуы керек деп есептеймін. Бастысы бұл іске жауапкершілікпен қарау керек. Әйелдер көп болса, қуанамыз. Онда жауапкершілік те көп болмақ.

Праймериз әділеттің жаршысы бола білсе ғана праймериз. Әйтпесе, одан қалған тірлік көзалдау, уақыт өткізу болып шығады. «Жүзден – жүйрік, мыңнан тұлпар шығу» үшін бұл – тиімді сәт. Праймериз парасатпен өтсе екен деп ойлаймын.

Айта кетейік, бүгін «Nur Otan» партиясына жаңа мүшелер қабылдауды биылғы 11 қыркүйектен 4 қазанға дейінгі аралықта, яғни дауыс беру аяқталғанға дейін тоқтата тұру туралы шешім қабылданды.

Жазба қандай әсер қалдырды?

Жазбаға баға беріңіз!

Орташа 4 / 5. Бағалар саны: 2

Әзір ешкім бағаламапты. Алғашқы болып баға беріңіз!

96 Пікірлер

  1. Партияішілік праймериз арқылы Парламентке депутаттар сайлау және іріктеу Қазақстанда бірінші рет болып отыр. Сол себепті праймеризге бәріміз атсалысқанымыз жөн

  2. Қазақстандағы өзгеріс «Nur Otan» партиясының өзінің ішінен басталу керек және ол өзгерісті бастау үшін қарапайым елдің ішінде болып жатқан мәселелерді естуіміз тиіс

  3. «Nur Otan» партиясы жақтастары лигасының мақсаты әділдікті қамтамасыз ету, бақылаушы бола отырып, идеясын айтып елге қызмет етемін деген азаматтардың праймеризге қатысып өтуіне және олардың идеяларын іске асыруға көмек көрсету болып табылады

  4. праймериздің нәтижесінде мәжіліске, маслихатқа келген азаматтардың 40 пайызы жаңа адамдар болу керек, олар жаңа леп алып келеді, сын айтады және сол сыннан нәтиже шығарады

  5. Жастарды праймериз арқылы саясатқа тартпасақ, жастар әр түрлі радикалды діни ағымдардың да жетегінде кету қаупі бар. Бұл бастама көптеген қауіп-қатерлердің алдын алады.

  6. Бұрынғы жүйеде ағаларымыз қалыптасқан жағдайда жұмыс істеуге үйреніп қалған еді. Ендігі кезекте мәслихатта жастар көп болса, қоғамдық мәселелерді оң шешуге ықпал етеміз

  7. Праймериз арқылы креативті, заманауи ойлайтын белсенді жастарды тарта білсек, партиямызға ел тарапынан мол сенім артылады, ертеңгі күні алпауыт күш болуға жол ашылады

  8. Партияішілік іріктеу жұмыстары арқылы Парламент Мәжілісіне, облыстық, жергілікті мәслихаттарға елдің сөзін айта алатын, халықтың ойынан шығатын мықты азаматтар барады деп кәміл сенемін.

  9. Көп жағдайда – қандай да бір мәселеге қатысты дұрыс шешім қабылданғанның өзінде, егер сол шешімдерге жауапты адамдар өз ойларын ашық түсіндірмесе, халықты соған жұмылдыра алмаса, ол істің жүзеге асуы екіталай

  10. біз үшін праймериз жауапты, кәсіби деңгейі жоғары, бәсекеге қабілетті, өз ойын еркін жеткізе алатын, халықтың арасында беделі бар, ашық негізде іріктеліп шыққан азаматтарды партиялық жұмысқа тарту

  11. Партияның атынан сайлауға түсу үшін кез-келген азамат праймериз арқылы өзінің өңірінде халықпен кездесіп, олардың проблемаларын біліп, тиісті жауапкершілік алып, сол дауыс берушілердің сөзіменен шығу керек.

  12. Болашақта халықтың көкейінде «менің депутатым кім?» деген сауал туындамайтын болады. Осындай жолмен сайланған азаматтар ертең жауапкершілікті сезініп, халықпен тығыз жұмыс істейді

  13. Nur Otan партиясының жақтастары арасынан, қоғам тарапынан кез келген өңірде праймериздің әділ өтуіне бақылау жасап, тиісті есеп беріп, кеткен қателіктерді бізге жеткізіп отыратын азаматтар керек

  14. Біз әрқашан мемлекеттің болашағы жастардың қолында, жастар елдің фундаменті деп көп айтамыз. Бірақ, осы жастарды дамытуға, жастардың толық потенциалын өсіруге келгенде нақты істе шорқақ келеміз. Мен сіздерге бір ғана мысал келтірейін, облыстық мәслихатта неше жас адам бар деген сұраққа жауап іздесек, жауап табу өте қиын болады. Өйткені, жергілікті мәслихаттарда белсенді жастар өзінің нақты қажетті орнын алмаған

  15. Бізге саяси реформалар керек дейміз. Бірақ, аймақтарда саяси реформа болмаса, ұрпақтар сабақтастығы арқылы билік басына жаңа азаматтар келмесе, реформаның іске аспайтынына назар аудармай келеміз

  16. Аудан-ауылдарда шешуге болатын көптеген мәселе шешілмей отыр. Халық арасында «егер қандай да бір проблеманы шешу керек болса, оны міндетті түрде Нұр-Сұлтанға немесе облысқа хабарлап айту керек» деген пікір қалыптасқан

  17. Аудандық деңгейде жастар праймериздің өтетінін біледі. Қатысамын деген жастар да бар. Әлихан Бөкейхан айтқандай, «ұлтқа қызмет ету білімнен емес, мінезден». Сондықтан, ұлтына мінезімен қызмет ететін жастарды іріктеп алу үшін жағдай жасау керек.

  18. Елімізге кемі бір тәлімгерлер мектебі керек болып тұр. Сондықтан, праймериз «Nur Otan» партиясының ғана саяси дүниесі болмай, үлкен мен кішінің арасындағы саяси тәлімгерлік мектеп болуы керек

  19. Жастарға өтірік баяндама жасауды, жалпы өтірік айтуды үйретіп кеткен кезеңдер болды. Ондай кезең менің де басымнан өткеннен кейін айтып отырмын. Жастардың еркін ойлап, ойын ашық жеткізуіне де кедергі келтіруге болмайды. Кейде бір жиындарда мықты жастарды көріп қаламыз да, кейін жоғалтып аламыз. Сұрастырсаң «үлкендер тыйып тастады» деп жатады. Мұндайға жол бермеуіміз керек

  20. Қазіргі таңда еліміздің сын сағатта тұрғаны анық. Партияның ең басты ұстанымы – сөз бен істің алшақтамауы деп ойлаймын. Себебі, мінберлерде жақсы жобалар туралы айтылғанымен, халық қарапайым өмірде соның шарапатын сезінбей отыр. Осы мәселе бүкіл қоғамға кері әсер етеді.

  21. Идеясын айтып, жаңа жобаны іске асырамын деген жастарды уақыт өте мүлдем таппай қаламыз. Себебі, халық үшін қызмет етемін дейтін жастардың тауы шағылып, қасаң қағидамен жүретін жүйеден көңілі қалған. Сондықтан тәуелсіз ойлайтын жастардың пікірімен санасып, озық идеаларды қоғамда пайдалана білуіміз керек деп ойлаймын.

  22. Қандай мәселе болса да, қоғамда елмен бірге ашық талқылануы тиіс. Әсіресе, аймақтарды бөлінген қаражаттың есебі анық, ашық жариялануы керек. Қоғамда айтылып жатқан сын-пікірлерден қорытынды шығуы тиіс. Аймақтарда іске асып жатқан жұмыстардың нәтижесін көрген кезде халықтың әкімқараларға сенімі артады.

  23. Қыруар қаржы бөлініп, жүзеге аспай қалған жобаларды сыннан қорытынды шығарып, соңына дейін жеткізуге атсалысайық. Елдің тұрмысы түзелсе, әлеуетіміз артады. Экономиканың дамуына оң ықпал етеді. Халық үшін адал қызмет ететін жастарға мүмкіндік берейік.

  24. Қазір ел проблемасын әлеуметтік желі арқылы айтқанды жөн көреді. Себебі, жергілікті басқарушы органдардың жұмысына ел сенбейді. Өйткені аймақтарда әкімнің қабылдауына барған адам оған проблемасын айтып, есігінен кіре алмайды. Сондықтан жергілікті шенеуніктер халықтың сенімінен шығуы үшін әлеуметтік желінің де жұмысын жан-жақты меңгеруі тиіс. Праймеризге қатысып, елдің мұң-мұқтажын билікке жеткізуге тырысамын

  25. Аймақтардағы халықпен етене жақын жұмыс істейтін мемлекеттік органдардың қызметі бәсекеге қабілетті болуы өте маңызды. Ол үшін жастарға мүмкіндік көп.

  26. Азат ойлы жастарға праймеризде мүмкіндік берген дұрыс. Елдің ертеңі – жастарға сенім артамыз. Ал жасы келген тәжірибелі мамандар жастарға жол көрсетіп, келешек ұрпаққа жөн сілтеуі тиіс.

  27. Тәуелсіздік алғалы бергі 30 жылда көп шаруа атқарылды. Бірақ жеткен жетістіктерімізге тоқтап қалуға болмайды. Ары қарай дамудың даңғыл жолына түсу үшін білімді, еліне жаны ашитын азаматтардың билікке келуін қамтамасыз етуіміз керек

  28. Праймеризге қатысатын азаматтарға ұлттық идея керек. Идеялар толып жатыр, оны қаладан немесе даладан іздеудің қажеті жоқ. Идеяны жазып қойып немесе оны қайталап айта бергеннен пайда жоқ, сол идеяның айналасында жұмыс істейтін жоспарымыз болуы керек

  29. Праймеризді пайдалана отырып, азаматтық көзқарасы айқын, өтірік сөйлемейтін, таза жүретін ел ағаларынан үлгі ала отырып, үлкен ұлттық рухани армия жасақтауымыз керек. Сонда ғана мәселе шешіледі.

  30. Халық арасында үкімет, партия және халық үштігінің әрқайсысы өзінше жеке әлемде өмір сүреді деген пікір қалыптасқан. Партияның атқарған жұмысы туралы айтсаң кейбіреулер «Менің ешқандай қатысым жоқ, мен оларды, олар мені білмейді» деген пікір айтады. Сондықтан дәл қазіргі уақытта бізге осы тенденциядан құтылу қажет. Ол үшін партия қатарында халықтан шыққан адам болуы керек.

  31. Жастарды праймериз арқылы саясатқа тартпасақ, жастар әр түрлі радикалды діни ағымдардың да жетегінде кету қаупі бар. Бұл бастама көптеген қауіп-қатерлердің алдын алады.

  32. Қазақстанның партия тарихында тұңғыш рет праймериз жүзеге аспақ. Бұл еліміз үшін айрықша оқиға. Праймериз арқылы халықтың шынайы ықыласына бөленген, беделі мен сөзінің салмағы бар азаматтар келеді деп сенемін.

  33. Мәслихатта қоғам белсенділерімен бірлесіп, мәселе шешуге мүмкіндік туады. Бұрынғы жүйеде ағаларымыз қалыптасқан жағдайда жұмыс істеуге үйреніп қалған еді. Ендігі кезекте мәслихатта жастар көп болса, қоғамдық мәселелерді оң шешуге ықпал етеміз.

  34. Праймериз арқылы креативті, заманауи ойлайтын белсенді жастарды тарта білсек, партиямызға ел тарапынан мол сенім артылады, ертеңгі күні алпауыт күш болуға жол ашылады. Бұған ешқандай күмәнім жоқ

  35. Бізде елдің дамуы қалай болу керек дегенде үлкен мүдделі мәселеде үлкен консенсус таныта білсек, онда осы реформалардың Праймериздің болашағы болады деп айтуға болады.

  36. Егер, реформалар тек жоғарыдан төменге түсетін болса, көріп отырмыз талай елдердегі кейбір әдемі реформалар жоққа шығып отыр. Қалай болғанда да бұл екі жақты үдеріс билік жағынанда халық жағынанда осындай екіжақты мүдделестік пайда болу керек. Праймериз осы мүдделестікті қамтамасыз етудің жолы деп ұққанымыз дұрыс.

  37. Бәсекелестік негізінде тек лидерлерді ғана емес сонымен қатар, эксперттерді де табу керек, бізге барлық деңгейдегі тиімді, кәсіби мөлдір депутаттық корпустар керек

  38. Кез келген тарихты білесіздер, саясатты өзгертудің екі түрі бар, бірі рволюция, екіншісі эволюция. Революцияны көріп тұрмыз, Украина, Қырғыстан бар. Қырғыстанда революция болғанға дейін достарым, әріптестерім айтатын, революция болса екен, тезірек билік өзгерсе екен деп армандап жүрген едік, революция басталған кезде сол революция құрып кетсін деп жамандадық. Өйткені артында көптеген қиындықтар бар екен.

  39. Елде атқарылатын үлкен реформалар, терең реформалар, құрамдық өзгерістердің барлығы сайлау өткеннен кейін, нақты үкіметтің құрамы анықталғаннан кейін, әкімдер корпусы жаңартылғаннан кейін болатын нәрсе, біз осыны түсіне білуіміз керек

  40. Қазіргі уақытта шешетін мәселеміз ауруды тежеу, жаппай жұмыссыздықтың алдын алып, халықтың күнделікті күн көрісін ажыратып беретіндей жағдай жасауымыз қажет. Үкіметке сын айтқанда, ең алдымен осыны талап етуіміз керек.

  41. Біздің елімізде қандайда бір революциялық өзгерістер болмайды деп сенемін. Оған қоғам өкілдері және мемлекет тарапынан ешқашан жол берілмейді. Біздің екі Отанымыз жоқ, еліміздің тәуелсіздігі мен ұлттың болашағын ешкімге жем қылып қоя алмаймыз, бізде бар мүмкіндік эволюциялық жол.

  42. Елдің алдында жүрген, елдің сөзін сөйлеп жүрген беделді азаматтар праймеризге көптеп қатысатын болса, қай жердің, қай ауылдың, қай елді-мекеннің, қай облыстың әкімі болмасын праймериздің жұмысына араласуына кедергі болмайды.

  43. Праймериздің дұрыс өтуіне атсалысатын болсақ, бұл біздің болашақта әкімдерге, атқарушы билікке талап қоя алатын депутаттық корпустың пайда болуының кепілі

  44. Қазақтың да төл дәстүрінен праймериз нышандарын көруге болады. Би-шешендер ең алдымен елді-жерді аралап, сол жердегі көкейкесті мәселелерді көтеріп, осылайша болыс болсын немесе билікке тікелей араласуға мүмкіндік алған.

  45. Праймериздің басты шарты – бұл дебат. Дебаттың өткізілуі маңызды. Өйткені кез-келген кандидат елдегі немесе аймақтағы көкейкесті мәселелерді шешу жолдарын ұтымды көрсететін болса, ол кандидат лайықты болады және сол кандидаттың саяси карьерасының қалыптасуына жол ашылады.

Пікір жазу

Э-пошта мекенжайыңыз жарияланбайды. Міндетті өрістер * таңбаланған

Back to top button