Шығыс, орталық және батыс: тау кластері қалай дамиды?
Алматы тау кластерін дамыту тұжырымдамасында қаланың таулы аумағын шығыс, орталық және батыс бағыттар бойынша кешенді дамыту көзделген. Жоспар бойынша халықаралық деңгейдегі туристік инфрақұрылым қалыптастырылып, шаңғы трассаларының жалпы ұзындығын 300-700 шақырымға дейін жеткізу ұсынылады.
Орталық аймақта көтергіштер санын 16-дан 58-ге дейін арттыру жоспарланған. Бұл ретте курорттардың өткізу қабілеті тәулігіне шамамен 6 мың адамнан 34 мың адамға дейін ұлғаймақ.
Жобаның негізгі мақсаты – туристер ағынын тек қысқы маусыммен шектемей, тау туризмін жыл бойы дамыту.
Almaty SuperSki: жаңадан бастаушыларға арналған бағыт
Жобаның маңызды бөліктерінің бірі – Құмбел шыңы мен Көк-Жайлау аумағын қамтитын Almaty SuperSki концепциясы.
PGI Management президенті Жоан Виладомат пен жоба жетекшісі Томас Тор Йенсен таныстырған концепция бойынша жаңа курортта 65 шақырымнан астам шаңғы трассасы болуы мүмкін. Оның едәуір бөлігі шаңғы тебуді енді үйреніп жүргендерге арналмақ.
Бұл бастама тау туризмін кәсіби спортшылармен ғана шектемей, отбасыларға, жастарға және жаңадан бастаушыларға да қолжетімді етуге бағытталған.
Экологияға зияны қаншалық?
Алматы тау кластерін дамытудағы негізгі мәселелердің бірі – табиғи аумақтарды сақтау.
Жоба авторлары инфрақұрылымды табиғи ландшафтқа барынша аз әсер ететін тәсілмен салуды жоспарлап отыр. Атап айтқанда, жер қазу жұмыстарын азайту, көтергіштер мен трассаларды экологиялық талаптарды ескере отырып орналастыру көзделген.
Сонымен қатар, туристік нысандарды мүгедектігі бар адамдар үшін қолжетімді ету мәселесі де қарастырылған. Осылайша, тау туризмі тек экономикалық жоба емес, инклюзивті демалыс ортасын қалыптастыру құралы ретінде де қарастырылып отыр.
Шетелдік тәжірибе қалай қолданылады?
Алматы тау кластерін дамыту жұмысына халықаралық сарапшылар да тартылған.
Жобаға АҚШ-тың Horwath HTL, Францияның Stem International және Андорраның PGI Management компаниялары қатысып, тау туризмін дамыту бойынша тәжірибелерімен бөлісіп жатыр.
Мамандар қысқы туризммен қатар, жазғы маусымды да дамытуға назар аударуды ұсынады. Оның ішінде веложолдар, жаяу бағыттар, глэмпингтер, этно-қонақүйлер және табиғи локацияларға негізделген демалыс орындарын көбейту қарастырылған.
Көк-Жайлау жобасы қайта күн тәртібіне келе ме?
Алматы тау кластері туралы талқылауда Көк-Жайлау мәселесі де қайта көтерілді.
Бұған дейін Көк-Жайлауда тау курортын салу жобасы қоғам тарапынан сынға ұшырап, кейін тоқтатылған болатын. Қазір жобаға қатысты жаңа тәсілдер мен экологиялық талаптар талқыланып жатыр.
Ұлттық шаңғы қауымдастығының өкілі Асқар Уәлиев Көк-Жайлау бағытын дамыту мәселесіне назар аударып, тау туризмінің әлеуетін тиімді пайдаланудың маңызын атап өтті.
Бұл ретте Көк-Жайлаудың болашақтағы тағдыры экологиялық талаптар мен қоғамдық пікірді ескере отырып шешілуі маңызды.
Инфрақұрылымға инвестиция: мемлекеттен не күтіледі?
Сарапшылардың бағалауынша, тау инфрақұрылымына салынған мемлекеттік инвестиция жеке капиталды да тартуы мүмкін. Есеп бойынша, тау инфрақұрылымына салынған әрбір 1 доллар 2 долларға дейін жеке инвестиция әкелуі ықтимал.
Сондықтан мемлекетке жол, инженерлік желілер, қоғамдық көлік, қауіпсіздік және базалық туристік инфрақұрылымды дамыту міндеті жүктеледі. Ал жеке сектор қонақүй, тамақтану, ойын-сауық және басқа да туристік қызметтерді дамытуға үлес қоса алады.
Туризм Алматы экономикасына қаншалықты әсер етеді?
Тау туризмін дамыту тек туристер санын арттырумен шектелмейді. Ол қонақүй, қоғамдық тамақтану, көлік, сауда, қызмет көрсету және шағын бизнес сияқты көптеген салаларға әсер етеді.
2024 жылы Алматыға 2,3 млн турист келген. Сол кезеңде қаладағы туризм саласының салық түсімдері екі есеге өскен. Қазір туризмнің Алматы өңірлік өніміндегі үлесі 3,9 пайызды құрайды.
Бұл көрсеткіштер туризмнің қала экономикасындағы рөлінің артып келе жатқанын көрсетеді.
Медеу аумағында қандай өзгерістер болады?
Тау кластерін дамыту жоспары тек шаңғы курорттарымен шектелмейді.
Медеу аумағында ECO Park концепциясы ұсынылып, отбасылық және белсенді демалысқа арналған ландшафттық парк құру көзделіп отыр.
Сонымен қатар Горельник келушілер орталығы іске қосылып, Jumbaq Jol жаяу жүргіншілер бағыты ашылды. Қазір тәулігіне 10 мың адамға дейін өткізу мүмкіндігі бар аспалы көпірдің құрылысы жүріп жатыр.
Бұл нысандар Алматы тауларын қысқы спортпен ғана емес, жаяу серуендеу, экотуризм және отбасылық демалыс бағыттарымен де байланыстыруға мүмкіндік береді.
Тәуелсіз сарапшылар қандай мәселе көтереді?
Тау туризмін дамыту туралы жоспарлармен қатар, саладағы қазіргі проблемалар да бар.
Тәуелсіз сарапшылар Қазақстандағы тау туризмінің Шымбұлаққа тым тәуелді екенін атап өтеді. Қысқы маусымда туристердің көптеп келуі курорттағы көлік кептелісі, тұрақ тапшылығы және қызмет көрсету құнының өсуі сияқты мәселелерді күшейтеді.
Сарапшылардың пікірінше, туризмді одан әрі дамыту үшін Тұрген, Қаскелең, Oi-Qaragai және басқа да бағыттардың әлеуетін пайдалану қажет. Бұл үшін ең алдымен жол, инженерлік желі, қоғамдық көлік және сервис сапасын жақсарту маңызды.
Сондай-ақ көрші Өзбекстан, Қырғызстан және Грузияда тау туризмін дамыту бойынша инфрақұрылымдық жобалар жүзеге асырылып жатқаны мысал ретінде келтіріледі.
Негізгі мәселе – тепе-теңдік
Алматы тау кластерінің болашағы бір ғана жаңа курорт салумен өлшенбейді. Мұнда табиғатты қорғау, туристерге қолжетімділік, бизнес мүддесі және жергілікті тұрғындардың қажеттілігі қатар ескерілуі керек.
Сарапшылардың пікірінше, мемлекет инфрақұрылымды дамытуға, инвестиция тартуға және заңнамалық базаны жетілдіруге жағдай жасауы қажет. Ал туристік бизнестің дамуы бәсекелестікті күшейтіп, қызмет сапасын арттыруға ықпал етуі мүмкін.
Осы тұрғыдан алғанда, Алматы тау кластерінің басты міндеті – туристер санын көбейту ғана емес, табиғи ресурстарды сақтай отырып, тұрақты әрі қолжетімді туристік жүйе қалыптастыру.
Алматы тауларының әлемдік туристік брендке айналу мүмкіндігі енді жобалардың қаншалықты жүйелі жүзеге асатынына байланысты. Егер жоспарланған инфрақұрылым, экологиялық талаптар және сервис сапасы қатар қамтамасыз етілсе, тау туризмі Қазақстан экономикасын әртараптандырудың маңызды бағыттарының біріне айналуы мүмкін.
