Меморандумға Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы Мереке Әбдешұлы Құлкенов пен «Кітап оқитын ұлт – Читающая нация» қоғамдық қорының төрағасы Бақытжан Жұмағалиұлы Тұрлыбеков қол қойды.

Құжат аясында тараптар ұлттық әдебиетті кеңінен насихаттау, кітап оқу мәдениетін дамыту, жазушылар мен оқырмандар арасындағы байланысты нығайту, әдеби-ағартушылық іс-шараларды бірлесіп ұйымдастыру және жастардың кітапқа қызығушылығын арттыру бағытында ұзақ мерзімді ынтымақтастық орнатуға келісті.

Алдағы уақытта республика көлемінде жазушылармен кездесулер, шығармашылық кештер, шеберлік сағаттары, кітапханалардағы тағылымды жүздесулер, мектептер мен жоғары оқу орындарындағы әдеби кездесулер, сондай-ақ ұлттық әдебиетті дәріптеуге бағытталған бірлескен жобалар жүзеге асырылады. Бұл жұмыстарға Қазақстан Жазушылар одағының өңірлік филиалдары мен әдеби қауымдастық өкілдері де белсенді қатысады.

Қазақстан Жазушылар одағының Төрағасы Мереке Құлкенов:

«Ұлттың рухани деңгейі ең алдымен оның кітапқа деген көзқарасымен өлшенеді. Кітап оқитын қоғам – ойлайтын қоғам. Сондықтан "Кітап оқитын ұлт" бастамасы жай ғана жоба емес, бұл – елдің интеллектуалдық әлеуетін арттыруға бағытталған маңызды қоғамдық қозғалыс. Қазақстан Жазушылар одағы осы игі іске өз қаламгерлерінің шығармашылығы мен тәжірибесін жұмылдырып, жазушы мен оқырман арасындағы алтын көпірді одан әрі нығайтуға үлес қосады.»

«Кітап оқитын ұлт – Читающая нация» қоғамдық қорының Төрағасы Бақытжан Тұрлыбеков:

«Біздің басты мақсатымыз – кітап оқуды күнделікті өмірдің ажырамас мәдениетіне айналдыру. Бұл меморандум – соның нақты көрінісі. Қазақстан Жазушылар одағының жобаға қосылуы арқылы біз әдебиеттің қоғамдағы рөлін күшейтіп, қаламгерлер мен оқырмандардың еркін сұхбат алаңын кеңейтеміз. Әр өңірде ұйымдастырылатын кездесулер мен бірлескен бастамалар жастардың кітапқа қызығушылығын арттырып, ұлттық құндылықтарды насихаттауға тың мүмкіндік береді.»

Іздестіру-құтқару жұмыстарына жедел әрекет ету күштері, полиция және басқа да тиісті қызметтер жұмылдырылған. Қаза тапқандардың арасында әйелдер мен балалар да бар.

Лоуэр-Мурр ауданында көшкін салдарынан үйі қирап, бір отбасының алты мүшесі із-түзсіз жоғалып кеткен.

Өзен жағасында орналасқан Белла-Колони ауданында тұратын жүздеген отбасы үйлерін су басуына байланысты қауіпсіз жерлерге эвакуацияланды.

Жанармай бекетін іздеуге бірнеше сағат кетеді

«Газ әлі де тапшы. Қала ішінде де, сыртында да үлкен кезектер бар. Отын бар кейбір автогаз құю станцияларында кезек күтуге бірнеше сағат кетеді. Көптеген бекеттер жабық, ал кезек жоқ жерлерде газ тек талон арқылы беріледі. Бүгін өзім екі сағат кезекте тұрдым», – дейді Ақтау тұрғыны.

Көлік жүргізушілерінің айтуынша, газ құюға болатын бекетті іздеудің өзі бірнеше сағатқа созылады.

«Анықталғандай, сағат 18:45 шамасында төрт шетелдік азамат көл жағалауынан гидроциклдерді жалға алған. Серуен кезінде жағалаудан шамамен бір шақырым қашықтықта 30 жастағы шетелдік азамат басқарған гидроцикл оның досы тізгіндеген басқа гидроциклмен соқтығысқан. Салдарынан ер адам ауыр жарақат алып, оқиға орнында көз жұмды», – делінген хабарламада.

ТЖД мәліметінше, «Алтын Күн» демалыс базасы маңында орналасқан «Shahristan» қонақүй кешенінің аумағындағы өрт туралы хабар бүгін сағат 13:20-да түскен.

Алдын ала мәлімет бойынша, мейрамхана шатырының шамамен 80 шаршы метр аумағы отқа оранған.

Құтқарушылардың айтуынша, зардап шеккендер жоқ.

Ал облыстық Полиция департаменті қызметкерлері оқиғаға жедел әрекет етіп, азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз еткенін мәлімдеді.

«Өрт туралы хабар түскен бойда оқиға орнына полиция қызметкерлері дереу жетті. Төтенше жағдай қызметтері келгенге дейін полицейлер қауіпті аумақты қоршауға алып, өрт сөндіру техникаларының кедергісіз өтуін ұйымдастырды, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етіп, азаматтардың қауіпсіздігі үшін қажетті шараларды қабылдады. Полиция қызметкерлерінің үйлесімді әрі жедел әрекеттерінің арқасында қауіпті аймақта адамдардың жиналуына жол берілмей, құтқару қызметтерінің кедергісіз жұмыс істеуіне жағдай жасалды», – делінген мәлімдемеде.

Сонымен қатар құтқарушылардың жедел әрекеттерінің арқасында биыл Каспий теңізінде 15 адамның өмірі аман алып қалынды.

Құтқарушылар өңір тұрғындары мен қонақтарын қауіпсіздік ережелерін қатаң сақтауға тағы да шақырды. Атап айтқанда, тек ресми жағажайларда демалу, балаларды қараусыз қалдырмау және мас күйінде суға түспеу қажет.

Қарапайым қауіпсіздік шараларын сақтау адам өмірін сақтап қалуы мүмкін.

Рәсімге кімдер қатысты?

Салтанатты рәсімге Ұлытау облысының әкімі Есет Байкен, Ұлттық құрылтай мүшесі, ел ағасы әрі еңбек ардагері Төлеген Бүкіров, «Қазақмыс корпорациясы» ЖШС Бақылау кеңесінің төрағасы Нұрмұхамбет Әбдібеков, Басқарма төрағасы Руслан Өскенәлі, металлургия жөніндегі бас операциялық директор, «Kazakhmys Smelting (Қазақмыс Смэлтинг)» ЖШС бас директоры Жәнібек Байғабелов, өңір басшылығы, еңбек ұжымының өкілдері мен сала ардагерлері қатысты.

Іс-шараға қатысушылар есімі Қазақстанның тау-кен металлургия саласының дамуымен және өңірдің минералдық байлығын игеру тарихымен тығыз байланысты көрнекті тұлға Қаныш Сәтбаевтың рухына тағзым етті.

Сондай-ақ, гүл шоғын қою рәсімі отандық металлургия тарихына деген құрметтің, сондай-ақ саланы дамытып,  еңбек дәстүрін жалғастырып келе жатқан ұрпақ сабақтастығының символына айналды.

Айта кетелік,  Қаныш Имантайұлы Сәтбаев — көрнекті қазақ ғалымы, геолог, қоғам қайраткері, Қазақстан Ғылым академиясының тұңғыш президенті. Ол Жезқазған өңірінің мол мыс кен орындарын ғылыми тұрғыдан дәлелдеп, олардың өнеркәсіптік маңызын ашты. Оның еңбегінің арқасында Жезқазған әлемдегі ірі мыс өндіретін орталықтардың біріне айналды.

Елордадан 160 шақырым қашықтықта орналасқан Көбейтұз – еліміздегі ең көрікті әрі ерекше табиғи нысандардың бірі. Жыл сайын мұнда мыңдаған турист келеді. Келушілер санының артуы тиісті инфрақұрылымды дамытуды талап етеді. Осыған байланысты көлге ерекше қорғалатын табиғи аумақ мәртебесін беру жұмыстарымен қатар, Ақмола облысының әкімдігі жағалау аумағын абаттандыруға кіріседі. Мұнда бақылау алаңы мен автотұрақ салынып, тұрғындар мен қонақтарға табиғи құбылысты қауіпсіз тамашалап, суретке түсіруге жағдай жасалады. Бұл ретте көлдің нәзік экожүйесіне зиян келтірмеу басты назарда болады.

Бүгінде Көбейтұз Ақмола облысының табиғи символдарының біріне айналды. Сондықтан адамдардың осы бірегей табиғи нысанмен қауіпсіз әрі жайлы танысуына, оның әсем көрінісін тамашалауына мүмкіндік бере отырып, көлге ешқандай зиян келтірмеу аса маңызды. Көбейтұзды келер ұрпаққа табиғи қалпында сақтау тек сауатты абаттандыру мен экологиялық талаптарды қатаң сақтау арқылы ғана мүмкін.

Еңбек жолын оқытушылық және заңгерлік қызметтен бастаған Төлеген Мұхтар Әділбекұлы әр жылдары ҚазГЗУ құрылымдарында ректордың көмекшісі, ғылыми бөлімнің бас маманы, колледж бөлімінің меңгерушісі және факультет деканы қызметтерін атқарған: 

• 2003 ж. 2006 ж. аралығында ҚазГЗУ Алматы заң Академиясында қызмет атқарды: ректор көмекшісі, қылмыстық құқық және криминология кафедрасының оқытушысы, ҚазГЗУ ғылыми бөлімінің бас маманы;

• 2006 ж. 2007 ж. аралығында ҚазГЗУ Құқық және экономика колледжінің  құқықтық пәндер бөлімі меңгерушісі;

• 2007 жылдың маусым-тамыз айларында Алматы қ. Бостандық ауданының №169 сайлау учаскесінің төрағасы болды;

• 2007 ж. 2008 ж. аралығындаҚазГЗУ Алматы заң Академиясының кәсіпкерлік құқық және қаржы факультетінің деканы (Алматы қ.) қызметін атқарды;

• 2008 ж. 2012 ж. аралығында Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық универитетінде қызмет атқарды: Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық универитеті ректорының кеңесшісі, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық универитеті халықаралық қатынастар факультеті деканының оқу және әдістемелік жұмыстары жөніндегі орынбасары (Алматы қ.);

• 2012 жылғы 26 қаңтардан 2016 жылғы 24 мамырға дейін Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтының оқу және әдістемелік жұмыстар жөніндегі проректоры қызметін атқарды;

• 2016 жылдың 24 мамырдан 2017 жылдың 7 сәуірі аралығында І. Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университеті ректор Аппаратының басшысы болды.

Әкімдердің басты міндеті – өз аумағының әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз ету. Олар:

• өңірдің даму жоспарын жүзеге асырады;

• жергілікті бюджеттің орындалуын бақылайды;

• тұрғындардың әлеуметтік мәселелерін шешуге жауап береді;

• жол, мектеп, аурухана, коммуналдық инфрақұрылым сияқты салалардың дамуына жетекшілік етеді;

• мемлекеттік бағдарламалардың орындалуын ұйымдастырады.

Қазақстанда қандай әкімдер бар?

Қазақстанда әкімшілік деңгейге қарай бірнеше әкім болады:

• Облыс әкімі – облыстың дамуына жауап береді;

• Қала әкімі – қаланың әлеуметтік және экономикалық мәселелерін басқарады;

• Аудан әкімі – аудан аумағындағы мемлекеттік саясатты жүзеге асырады;

• Ауыл әкімі – ауыл тұрғындарының жергілікті мәселелерімен айналысады.

Әкімді кім тағайындайды?

Облыс, республикалық маңызы бар қала және астана әкімдерін Президент тағайындайды (тиісті мәслихаттардың келісімі ескеріледі). Ал төменгі деңгейдегі әкімдерді тағайындау тәртібі заңда белгіленген.

Әкімдер не үшін маңызды?

Әкім – халық пен мемлекет арасындағы байланысты қамтамасыз ететін негізгі тұлғалардың бірі. Тұрғындардың күнделікті өміріне әсер ететін көптеген шешімдер – ауызсу, жол жөндеу, абаттандыру, қоғамдық көлік, жұмыс орындары сияқты мәселелер жергілікті атқарушы органдар арқылы шешіледі.

Сондықтан әкімдердің жұмысы тек мемлекеттік тапсырмаларды орындаумен шектелмей, өңір тұрғындарының өмір сапасына тікелей әсер етеді.

Қысқаша айтқанда, әкім – белгілі бір аймақтағы тәртіпті, дамуды және мемлекеттік саясаттың орындалуын қамтамасыз ететін жергілікті билік басшысы.

Ал Астана, Шымкент, Қызылорда, Өскемен, Павлодар және Семей қалаларында бағалар өткен апта деңгейінде сақталды.

Республика бойынша қиярдың орташа бағасы бір келісі үшін 524 теңгені құрады. Ең төмен баға Тараз қаласында тіркеліп, бір келісі 357 теңге болды.

Тазартылған күріштің орташа бағасы республика бойынша бір келісі үшін 534 теңгені құрады. Ең қолжетімді баға Қызылордада – 456 теңге, Алматыда – 478 теңге.

Ақ қауданды қырыққабаттың орташа бағасы республика бойынша бір келісі үшін 198 теңгені құрады. Ең төмен баға Түркістан қаласында, бір келісі 137 теңге.

I санаттағы 10 дана жұмыртқаның орташа бағасы республика бойынша 561 теңгені құрады. Ең төмен баға Қызылордада (464 теңге) және Оралда (476 теңге) тіркелді.
 

Айгерім Жүнісова цифрлық шешімдерді енгізу конституциялық реформаны іс жүзінде жүзеге асыру кезеңінде ерекше өзектілікке ие болып отырғанын атап өтті. Жаңа Конституцияның күшіне енуі және Құрылтай сайлауының тағайындалуы елдің ашықтық, есептілік және қоғамның мемлекеттік шешімдер қабылдау үдерісіне кеңінен қатысу қағидаттарына негізделген заң шығарушы биліктің жаңа моделіне көшуін білдіреді. Сарапшының пікірінше, заманауи цифрлық құралдар осы өзгерістердің ажырамас құрамдас бөлігіне айналуы тиіс.

Бүгінде заң жобаларын әзірлеуге қатысты ақпараттың көбіне әртүрлі платформаларда шашыраңқы орналасатынын, соның салдарынан азаматтар мен сарапшыларға құжаттың талқылау барысында қалай өзгергенін бақылау қиын екенін атап өтті. Оның пікірінше, бұл мәселені заң жобасының бастамашысы, сараптамалық қорытындылар, енгізілген түзетулер, талқылау барысы және дауыс беру нәтижелері туралы мәліметтерді қамтитын бірыңғай цифрлық заң жобасы картасын енгізу арқылы шешуге болады. Бұл заң шығару үдерісін барынша ашық әрі түсінікті етеді деген пікір білдірді Айгерім Жүнісова.

Алдын ала тергеу мәліметінше, қайықтағы адамдар теңіз суы қайтқан кезде моллюскілерді теруге шыққан жергілікті тұрғындар болған. Кері қайтып келе жатқан кезде қайық жүргізушісі қозғалтқышты іске қосуға әрекеттенген сәтте, жанармайдың ағып кетуінен болған деген болжаммен кенеттен жарылыс орын алған.

Қазіргі уақытта оқиғаның нақты себептерін анықтау мақсатында тергеу жұмыстары жалғасып жатыр.

Аптап ыстық кезеңінде ауа сапасының төмендеуі де халықтың осал топтары үшін денсаулыққа төнетін қауіп-қатерді күшейткен. Өлім-жітімнің артуы Нидерландының барлық өңірінде байқалғанымен, ең көп жағдайлар температура ең жоғары деңгейге жеткен оңтүстік және шығыс аймақтарда тіркелген. Өлім саны барлық жас санаттарында артқанымен, ең үлкен өсім 80 жастан асқан тұрғындар арасында байқалды.

22–28 маусым аралығында артық өлімнің 586 жағдайы тіркелген, бұл бастапқы болжамнан 100-ден астам жағдайға көп. Ал 29 маусым мен 5 шілде аралығында тағы 325 артық өлім жағдайы тіркелді. Мамандар мұны аптап ыстықтың салдары температура төмендегеннен кейін де сақталатынымен түсіндіреді, өйткені адамдар ыстыққа байланысты асқынулардан кейінірек көз жұмуы мүмкін.

Бұл аптап ыстық Нидерланды тарихында алғаш рет елдің метеорологиялық қызметі – KNMI тарапынан ауа райының аса қауіпті жағдайларына байланысты ең жоғары деңгейдегі ескерту жариялануына себеп болды. Мұндай деңгейдегі ескерту тіпті 2019 жылғы рекордтық ыстық кезінде де жарияланбаған еді.

Сауда-саттық 22-29 шілде аралығында Christie’s сайтында өтеді. Жиналған барлық қаражат ФИФА-ның Жаһандық білім беру қорына және кедейлікпен күресетін Global Citizen үкіметтік емес ұйымына бағытталады. Бұл қаражат әлемнің 200 еліндегі балалардың білім алуына және футболмен айналысуына қолжетімділікті арттыруға жұмсалады.

The Athletic басылымының мәліметінше, аукцион лоттарының қатарында Лионель Месси, Рауль Хименес және АҚШ құрамасы ойыншыларының қолтаңбасы қойылған жейделер, финалдың ресми добы, ашылу матчтарында пайдаланылған доптар, сондай-ақ турнирдің ресми Dai Dai әніне түсірілген бейнебаяндағы Шакираның киімі болады.

2026 жылғы әлем чемпионатының финалы 19 шілде күні Нью-Джерсидегі «Метлайф» стадионында өтеді. Финалда Испания мен Аргентина құрамалары кездеседі.

Үшінші орын үшін матч дәл осы күні Майамиде өтіп, онда Франция мен Англия құрамалары бақ сынайды.

Төрт реттен әлем чемпионы атанған құрамалар қатарында Германия мен Италия бар. Германия 1954, 1974, 1990 және 2014 жылдары жеңіске жетсе, Италия 1934, 1938, 1982 және 2006 жылдары чемпион атанды. (ФИФА⁠)

Аргентина құрамасы әлем чемпионатын үш рет жеңіп алды. Олар 1978, 1986 және 2022 жылдары кубокты төбесіне көтерді. Әсіресе, 2022 жылғы Катардағы жеңіс Лионель Мессидің мансабындағы ең маңызды жетістіктердің бірі ретінде тарихта қалды.

Ал Франция мен Уругвай екі реттен чемпион атанған. Француздар 1998 және 2018 жылдары топ жарса, Уругвай алғашқы әлем чемпионаты өткен 1930 жылы және 1950 жылы жеңіске жеткен.

Әлем чемпионатын бір реттен ғана жеңіп көрген елдер қатарында Англия мен Испания бар. Англия тарихи жеңісіне 1966 жылы қол жеткізсе, Испания 2010 жылы Оңтүстік Африка Республикасында өткен мундиальда чемпион атанды. 

Осылайша, FIFA әлем чемпионатының тарихында чемпион атанған елдер тізімі төмендегідей:

• Бразилия – 5 рет;  
• Германия – 4 рет;  
• Италия – 4 рет;  
• Аргентина – 3 рет;
• Франция – 2 рет;    
• Уругвай – 2 рет;    
• Англия – 1 рет;  
• Испания – 1 рет.

Бір қызығы, әлем чемпионаты тарихында Еуропа мен Оңтүстік Америкадан тыс бірде-бір мемлекет әзірге чемпион атана алған жоқ. Бұл екі құрлықтың құрамалары әлем футболындағы үстемдігін әлі күнге дейін сақтап келеді.

Өңірдегі инвестициялардың 89 пайызы Қазақстанға тиесілі

Үкіметтің мәліметінше, өткен жылы Қазақстан жаңадан іске асырылатын жобаларға шамамен 19 миллиард доллар инвестиция тартқан.

«Бұл – Орталық Азиядағы жаңа өндірістерге салынған өңіраралық инвестициялардың жалпы көлемінің 89 пайызы», – деп атап өтті Үкімет.

Қазіргі таңда Қазақстандағы ең ірі шетелдік инвесторлар тізімі мынадай:

• Нидерланд – 4,6 млрд доллар;

• Ресей – 2,9 млрд доллар;

• Қытай – 2,8 млрд доллар;

• Біріккен Араб Әмірліктері – 1,6 млрд доллар;

• Сингапур – 1,4 млрд доллар.

Батыс пен Қытай инвестициясының айырмашылығы қандай?

Tradereport сарапшылары ел экономикасындағы маңызды өзгерістерге назар аударды. Америкалық және еуропалық инвесторлар Қазақстаннан кеткен жоқ, алайда олардың қызығушылығы көп жылдан бері өзгеріссіз қалып отыр.

Батыс елдері негізінен:

• мұнай мен газ өндіруге;

• стратегиялық маңызы бар металдар мен минералдарды игеруге;

• азық-түлік өнеркәсібінің жекелеген салаларына инвестиция салуды жөн көреді.

Ал Қытай капиталы мүлде басқа бағытты ұстанып отыр. Пекин дайын кен өндіру активтерін сатып алудан гөрі, Қазақстанда жаңа зауыттар мен өндіріс орындарын нөлден бастап салуға басымдық беруде.

«Қазақстан Қытай үшін өндірістерді орналастыруға қолайлы әрі болашағы зор алаң ретінде қарастырыла бастады. Бұл – шикізаттық модельден сапалы түрде жаңа кезеңге көшу», – дейді сарапшылар.

Осы тұрғыдан алғанда, инвестициялар ағыны ерекше маңызға ие. Бұған дейін Премьер-министрдің орынбасары әрі Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин елге тартылатын шетелдік инвестициялардың жалпы көлемі біршама төмендегенін мәлімдеген еді.

Сарапшылардың пікірінше, Қытайдың «нөлден» салатын жаңа зауыттары Қазақстан экономикасының өсімін қолдайтын маңызды драйверлердің біріне айналуы мүмкін.

Алдын ала мәліметтер бойынша, табиғи апат салдарынан автокөліктерді су ағызып әкеткен, электр желілері зақымданып, жолдар мен көпірлер қираған.

Қазіргі уақытта қаза тапқандар мен зардап шеккендер туралы ресми ақпарат жарияланған жоқ. Құтқару қызметтері апат салдарын бағалап, оқиға орнында жұмыстарын жалғастырып жатыр.

Сонымен қатар, Kaspi Bank – 522-орын, Alatau City Bank – 615-орын, Банк ЦентрКредит – 705-орын, ForteBank – 710-орын, ал Еуразиялық банк 973-орынға жайғасты.

The Banker Top 1000 World Banks – әлемдегі ең беделді жыл сайынғы банк рейтингтерінің бірі. Оны Financial Times тобына кіретін британдық The Banker журналы жариялайды.

Ұлттық ассамблея төрағасы Хорхе Родригестің мәлімдеуінше, қазіргі уақытта 315 адамның мәйіті әлі анықталмаған. Оның айтуынша, із-түзсіз жоғалғандар жөніндегі мәліметтер толық тексерілгеннен кейін ғана жарияланады.

Құтқару және үйінділерді тазарту жұмыстары, әсіресе ең көп зардап шеккен Ла-Гуайра штатында жалғасып жатыр.

Ресми деректерге сәйкес, жараланғандар саны 16 740 адамды құрайды, ал 17 907 адам баспанасыз қалған. Сонымен қатар, шамамен 19 мың зардап шегуші әлі де 94 уақытша лагерьде орналастырылған. Мыңдаған отбасыға гуманитарлық көмек көрсетіліп жатыр.