– Мұхтар Шаханов бар ғибратты ғұмырын қастерлі сөз өнеріне арнап, қазақ поэзиясын жаңа белеске көтерген, төл әдебиетіміз бен мәдениетіміздің көкжиегін кеңейтуге елеулі үлес қосқан қоғамымыздың тұғырлы тұлғасы еді. Әрқашан тіл жанашыры ретінде игілікті істердің бастауында болды. Шығармалары көптеген шет тілдеріне тәржімаланды, жалынды жырларын қалың оқырман сүйіп оқыды. Өнегелі өмір сүріп, соңына мол әдеби мұра қалдырған Мұхтар Шахановтың жарқын бейнесі халқымыздың жадында мәңгі сақталады, – делінген жеделхатта.

Мәліметке сәйкес, хат Е-өтініш жүйесі арқылы ақынның келіні Жаңагүл Өмірбектің атынан жолданып, 2026 жылдың 15 сәуірінде тіркелген. Құжат Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігіне бағытталған.

Uzhdan жобасының жетекшісі Назерке Шәкірбай бұл ақпаратты журналистерге жолдап, хаттың ақынның жұбайының рұқсатымен жарияланғанын жеткізді.

Айта кетейік, Ханшайым Шаханова бұл өтінішті ақын ауыр хәлде жатқан сәттен бастап жазған. Хатта Мұхтар Шахановтың соңғы аманаты нақты көрсетілген.

Мұхтар Шаханов – ұлттық руханиятқа өлшеусіз үлес қосқан ірі тұлға. Ол саналы ғұмырын шығармашылыққа арнап, қазақ поэзиясының дамуына зор ықпал етті. Ақынның шығармалары әлемнің 50-ден астам тіліне аударылып, халықаралық деңгейде кеңінен танылды.

Оның есімі мен әдеби мұрасы халық жадында мәңгі сақталатыны анық.

Сауабы мол игі шараға барша облыс тұрғындарымен қатар мәслихат депутаттары, ардагерлер, зиялы қауым өкілдері, мемлекеттік мекеме қызметкерлері, ассамблея, қоғамдық ұйымдардың мүшелері және жастар белсене қатысты.

Президентіміз «Таза Қазақстан дегеніміз – қоршаған ортаны таза ұстау ғана емес. Әрине, ол да маңызды. Сонымен бірге, бұл – ой-сана тазалығы деген сөз. Жан-дүниесі таза адам қайырымды, мейірімді болады», – деп, жалпыұлттық бағдарлама айналған бастаманың мәнін ашып берді.

Киелі орындарды зират етудің бұрыннан қалыптасқан ережелері бар. Оның ең негізгісі тазалықпен байланысты. «Өлі разы болмай, тірі байымайды» деген даналық өткенге құрмет көрсетудің маңызын ұғындырады.

Халқымыздың дүниетанымында қорымдар тек жерлеу орны ғана емес, дүниеден өткендерге құрмет көрсететін, ата-баба рухына тағзым ететін қасиетті жер. Сондықтан кесенелердің, қорымдардың тазалығына, қараусыз қалмауына ерекше мән беріледі.

Осындай тағылымды бастамалар арқылы қоғамда тазалыққа деген жауапкершілік артып, ұлттық құндылықтарымызға құрмет нығая түседі.

Айта кету керек, облыста 72 нысан киелі орындар тізбесіне енгізілген. Қасиетті кесенелерге жергілікті бюджеттен және демеушілердің қолдауымен реставрациялық, жөндеу жұмыстарын жүргізіп, келушілерге ыңғайлы әрі қолжетімді ету мақсатында инфрақұрылымдары жақсартылды.

Акция аясында аймақтағы 200-ге жуық қасиетті орындар мен зираттардың аумағын тазалау жұмыстарына 20 мыңнан аса тұрғындар белсенді қатысты.

Цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы жаһандық еңбек нарығын түбегейлі өзгертуде. Әлемде жасанды интеллектпен жұмыс істеу дағдылары бар мамандарға сұраныс артып келеді. Осыған байланысты сұранысқа ие мамандықтар тізімінде ерекше назар ІТ саласына аударылған (жасанды интеллект инженері, ақпараттық жүйелер архитекторы, қосымша әзірлеуші, ақпараттық қауіпсіздік инженері және т.б.). Сонымен қатар денсаулық сақтау (нейрохирург, гематолог, онколог, сәулелік диагностика дәрігері және т.б.), креативті индустрия (графикалық дизайнер, дыбыс режиссері, графикалық анимация технигі және т.б.), жаратылыстану ғылымдары, инженерлік және өңдеу салаларында да (фармацевтикалық өндіріс инженер-технологы, лазерлік жабдықтар инженері, бактериолог және т.б.) сұраныс жоғары.

Еуразиялық экономикалық одаққа (Армения Республикасы, Беларусь Республикасы, Қырғызстан, Ресей Федерациясы) мүше мемлекеттердің азаматтары үшін де қолайлы жағдайлар жасалған.

ЕАЭО аясында қатысушы елдердің азаматтары Қазақстан аумағында рұқсат құжаттарын алмай-ақ еркін жұмысқа орналасу құқығына ие. Бұл жұмыс күшінің жоғары мобильділігін қамтамасыз етіп, экономикалық ынтымақтастықтың дамуына оң әсерін тигізеді. Айта кету керек, дәл осындай қағидат бойынша қазақстандықтар да одаққа мүше елдерде еңбек етуде.

Одаққа мүше емес елдердің азаматтары үшін еңбек нарығының қажеттіліктері мен квоталау негізінде құрылған жұмыс күшін тарту жүйесі қолданылады. Бұл тәсіл экономика мүдделері мен ішкі еңбек нарығын қорғау арасындағы тепе-теңдікті сақтауға мүмкіндік береді. Осылайша Қазақстан ашық әрі теңгерімді көші-қон саясатын қалыптастырып келеді.

2026 жылдың басынан бері сұранысқа ие мамандықтар бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға 5,1 мың рұқсат берілді, ал еңбек иммигранттарына шамамен 75 мың рұқсат рәсімделді.

Олар 70 жыл бірге болған. Өмірінің соңғы сәттерін 60 жыл бірге тұрған өз үйлерінде өткізген. Олардың қызы Анджела ата-анасының Грин- Хиллзде өткен би кешінде танысып, содан бері ажырамағанын айтты.

"Олар бір-бірінсіз өмір сүргісі келмейтін. Тіпті бұған мәжбүр болмады",- дейді қызы.

«Қатты жауыннан кейін Маңғыстауда, Ақшымырау ауылы маңында малды су ағызып әкетіп, сортаңға апарып тастаған. Көптеген жылқылар тұзды батпаққа батып қырылды, тағы бір бөлігі шыға алмай жатыр. Егер ТЖД мен жергілікті билік көмектеспесе, жағдай одан әрі ушығуы мүмкін», — деп жазды ауыл тұрғындары.

Жер сілкінісінің ошағы Қырғызстан аумағында, Қара-Дөбө ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 12 шақырым жерде, Саламалик ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 36 шақырымда және Манас қаласынан шығысқа қарай 88 шақырым қашықтықта орналасқан.

Осы күні еліміздің барлық өңірінде тарихи-мәдени мұра нысандарын тазалауға және абаттандыруға бағытталған волонтерлік шаралар өткізілді. Сонымен қатар, ұлттық құндылықтарды сақтаудың маңызын ұғындырып, жұртшылықтың жауапкершілігін арттыру мақсатында ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жүргізілді.

Акция Жамбыл облысындағы ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұралар тізіміне енген «Ақыртас» сарай кешенінде басталды.
Акция нәтижесінде волонтерлік қозғалыстың өңірлердегі жұмыс жүйесі нығая түсті. Еліміздің барлық 20 өңірінде «Madenietti Mura волонтерлері» клубтары ашылып, олар тарихи-мәдени мұраны сақтау мен азаматтық белсенділікті арттыру бағытында тұрақты түрде жұмыс жүргізетін болады.

Жалпы алғанда, 2025 жылы Қазақстандағы қонақүйлерде, отельдерде және хостелдерде 1,4 млн-нан астам шетелдік турист тоқтаған. Олардың шамамен жартысы (673,6 мың адам) сапарының іскерлік мақсатта екенін айтқан, бірақ бұл олардың турист мәртебесін жоққа шығармайды. Тағы 753,5 мың адам жеке мақсатпен келген.

Қазақстанға келген туристер саны бойынша көш басында бұрынғыдай Ресей тұр. 2025 жылы бұл елден 429,8 мың адам келген — бұл бір жыл бұрынғыдан 7,2%-ға көп. Екінші орында Қытай: бұл елден 241,7 мың турист келген, бұл өткен жылмен салыстырғанда бірден 38,9%-ға жоғары. Ал 2024 жылы өсім бұдан да жоғары болған — 66,2%. Мұндай қарқынды өсім екі ел арасындағы туризмді дамытуға бағытталған екі жылдық бірлескен бағдарламаның нәтижесі. Еске салсақ, 2024 жыл Қытайда Қазақстан жылы болып жарияланса, 2025 жыл елімізде Қытайды танытуға арналды.

Үшінші орында бірнеше жылдан бері Үндістан келеді. Екі ел арасындағы туристік әлеуеттің дамуына визалық режимнің жеңілдетілуі мен тікелей әуе рейстерінің көбеюі ықпал етуде. Өткен жылы Үндістаннан Қазақстанға 131 мыңнан астам адам келген — бұл 2024 жылмен салыстырғанда 3,9%-ға көп.

Сонымен қатар, Қазақстанға қызығушылығы артқан елдердің қатарында Франция (өсім — 22,1%), Өзбекстан (14,4%) және Германия (14%) бар. Ал АҚШ-тан келушілер саны 10,4%-ға, Ұлыбританиядан — 4,1%-ға, Украинадан — 1,9%-ға азайған.

Осылайша, 2025 жылы шетелдік туристердің жалпы санының өсуімен қатар, олардың географиясы да кеңейе түсті. Дәстүрлі туристік ағым көздері — Ресей мен Қытаймен бірге, Еуропа мен Оңтүстік Азия елдері азаматтарының Қазақстанға деген қызығушылығы артқаны байқалады.

Атап айтқанда, Алматы облысында құрылыс қалдықтарын жинау мен өңдеуге арналған арнайы инфрақұрылым қалыптастыру жоспарлануда. Бұл қадам қалдықтарды ретсіз төгудің алдын алып, қоршаған ортаға түсетін салмақты азайтуға мүмкіндік береді, Сонымен қатар құрылыс саласын толық цифрландыру көзделіп отыр, бұл ашықтықты арттырып, бақылау тетіктерін тиімді етеді.

Құрылыс алаңдарындағы экологиялық тәртіп те назардан тыс қалмады. Міндетті талаптардың қатарында аумақтарды жүйелі түрде суару және шаңның пайда болуын азайтатын шараларды қолдану бар. Бұл құрылыс секторының ауа ластануына қосатын үлесін төмендетуге мүмкіндік береді.

Қалада көмірді пайдалану мәселесі де жеке қарастырылды.  Ауаға зиянды шығарындыларды азайту мақсатында көмірдің қалаға жеткізілуін шектеу тетіктері талқылануда. Соның ішінде көмірді сату орындарын қала аумағынан тыс жерлерге көшіру және оны пайдалануды қысқарту мүмкіндігі қарастырылып жатыр.

Қабылданған және қарастырылып жатқан шаралар ауаның ластану деңгейін кезең-кезеңімен төмендетуге, қаланың экологиялық жағдайын жақсартуға және Алматыда қалдықтар мен отын ресурстарын басқарудың тиімді жүйесін қалыптастыруға бағытталған.

Құжат спорт пен мәдениет салалары арасындағы серіктестікті нығайтуға, қазақстандықтар арасында, соның ішінде кәсіби футболшылар мен спортқа қызығушы жастар арасында кітап оқу мәдениетін қалыптастыруға және дамытуға бағытталған.

Меморандумға қол қойғандар:

• Қазақстан футбол федерациясының кәсіби клубтар арасындағы жарыстарды өткізу дирекциясының басшысы Бақытжан Мейрамбекұлы Пазылқайыр;

• «Кітап оқитын ұлт – Читающая нация» қоғамдық қорының төрағасы Бақытжан Жұмағалиұлы Тұрлыбеков.

Меморандум «Кітап оқитын ұлт» жобасын бірлесіп жүзеге асыруды, сондай-ақ «Кітап оқитын спортшы» бағытын белсенді дамытуды көздейді.
Қол қойылған құжат спорт пен мәдениеттің тоғысуындағы жаңа әрі жарқын кезеңнің бастауын білдіреді. Тараптар алдарына өршіл мақсат қойып отыр: кітап оқуды қазақстандық футболшылар өмірінің беделді бөлігіне айналдыру, оларды тәні мықты, рухы бай жаңа буынның нағыз үлгісіне айналдыру.

Бұл серіктестік – жай ғана ресми келісім емес. Бұл – дене күші мен ой қуатын, спорт пен әдебиетті, бүгін мен болашақты тоғыстыратын ауқымды қозғалыс.

Бүгінде Қазақстанда футболмен 1 миллионнан астам адам айналысады. Футбол орталықтары мен академиялар жүйесінде шамамен 52 мың бала білім алуда, оның ішінде 12 мыңнан астамы – қыздар. Кәсіби лигаларда 1 250-ге жуық ер адам және 500-ден астам әйел қатысады. Әуесқой футболмен шамамен 65 мың адам айналысады, олардың 6,5 мыңнан астамы Қазақстан футбол федерациясы өткізетін лигаларға қатысады.

Қазақстан футбол федерациясының кәсіби клубтар арасындағы жарыстарды өткізу дирекциясының басшысы Бақытжан Пазылқайыр:

«Қазақстан озық халықаралық тәжірибеге сүйенеді, онда оқу мен білім футболшыларды даярлаудың ажырамас бөлігі болып саналады. FC Barcelona, Ajax, Manchester City, Bayern Munich және Sporting CP секілді жетекші академиялар мен клубтарда ойыншыны дамыту кешенді түрде жүзеге асады – физикалық және техникалық дағдылармен қатар интеллект, ойлау қабілеті және тұлғалық өсуге ерекше мән беріледі. Тәжірибе көрсеткендей, оқу, өзін-өзі дамыту және талдау арқылы тиімді шешім қабылдай алатын, жоғары нәтижелерге қол жеткізетін спортшы қалыптасады. Бұл өз кезегінде алаңда да, одан тыс жерде де жеңіске жетудің маңызды факторы», – деді.

«Қазіргі таңда білім беру саласы тек білім берумен шектелмей, нақты дағдыларды меңгерген, еңбек нарығына бейімделген мамандарды даярлауға бағытталуы тиіс. Бұл – сапалы жаңа кезеңге көшу», – деді Аида Балаева.

Осыған байланысты талапкерлерді іріктеу жүйесінде, әсіресе педагогикалық мамандықтарға қабылдау кезінде жаңа тәсілдер енгізілмек. Атап айтқанда, тестілеумен қатар арнайы емтихандарды қамтитын гибридті бағалау формасы қолданылады. Бұл тәсіл талапкерлердің тек пәндік білімін ғана емес, сонымен бірге сыни ойлау, талдау және коммуникациялық дағдыларын бағалауға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, келесі жылдан бастап педагогикалық бағыттарға түсу кезінде ҰБТ нәтижелерімен қатар ауызша емтихандар да ескерілмек. Бұл емтихандарда талапкерлердің оқуға дайындығы мен кәсіби бейімділігіне ерекше назар аударылады.

Министр сондай-ақ ҰБТ-ны бір рет тапсыру форматына көшіру ұсынылып отырғанын атап өтті. Оның сөзінше, бұл шешім грант конкурсына қатысу кезінде әділ әрі объективті бағалауды қамтамасыз етуге бағытталған. Ал талапкерлердің дайындық деңгейін тексеру үшін сынақ тестілеу жүйесі сақталады.

Бұдан бөлек, жоғары оқу орындарына Foundation бағдарламалары арқылы шартты қабылдау тәжірибесінен бас тарту жоспарланып отыр. Себебі мұндай жүйемен қабылданған студенттердің едәуір бөлігі оқу барысында қажетті шекті баллды жинай алмайды.


«ҰБТ жүйесін өзгерту – тестілеуден бас тарту емес. Бұл – дарынды талапкерлерді анықтап, әділ іріктеуге бағытталған маңызды қадам», – деп қорытындылады Аида Балаева.

 

Павлодар облысының Екібастұз қаласында «Деректерді өңдеу орталықтары алқабы» жобасын жүзеге асыру шеңберінде жер учаскелері айқындалып, негізгі келісімдер жасалды, сондай-ақ қуаты 215 МВт болатын қосалқы станса сатып алынды. Аталған шаралар жобаның энергетикалық инфрақұрылымының негізін қалыптастырады.

Кеңес барысында инвесторлар үшін одан әрі қажетті жағдай қалыптастыру аясында энергиямен жабдықтаудың жеңілдетілген тарифтік моделі бекітіліп, тиісті инвестициялық және салықтық преференциялар белгіленді.

Бағдат Мусин халықаралық технологиялық және инвестициялық компанияларды тарту бағытында жұмыстар жүргізіліп жатқанын баяндады. АҚШ, Қытай және Үндістан елдерінен «бұлтты» есептеу, үлкен деректерді өңдеу және ЖИ салаларында жұмыс істейтін 20-дан астам hyperscale-компаниялармен келіссөздер жүргізілді. 

Келіссөздер қорытындысы бойынша 100 МВт-тан жоғары қуатқа алдын ала сұраныс қалыптастырылды. Сонымен қатар «Деректерді өңдеу орталықтары алқабы» жобасының жалпы әлеуеті 1 ГВт-қа дейін жетеді және ірі «зәкірлік» клиенттерді орналастыруға есептелген.

Жалпы алғанда, «ДӨО алқабы» жобасын жүзеге асыру Қазақстанда ірі өңірлік цифрлық хабты қалыптастыруға және әлемдік жетекші технологиялық компанияларды тартуға бағытталған. 

Әділет министрлігінің мәліметінше, контрафакт өнімдердің сатылғаны расталды. Бұл сусындарға қажетті рұқсат құжаттары болмаған, ал таңбалануы шындыққа сәйкес келмеген.

Инвестициялық шартқа сәйкес  2026 жылдың тамыз айында іске қосу жоспарланған болатын.  Облыс әкімдігінің ұйымдастыруымен құрылыс мерзімінен бұрын бітті.  Орындалған жұмыстардың сапасы да тиісті деңгейде  әрі бекітілген кестеден ерте. Орталық облысты  электр энергиясымен толық қамтамасыз етіп,  өндірісті дамытуға серпін беруде. Жаңа станцияның қуаты 240 мегаватт,облыстың электр энергиясын тұтыну көрсеткіші 220 мегаватт, яғни ауысқанын өзге өңірлерге сатуға мүмкіндік бар.

Станция жұмысына заманауи технологиялар енгізілген. Ескі жылу-электр орталығынан артықшылықтарын атап айтсақ:

• газ тұтыну көрсеткіші 50 пайызға үнемді;

• станция 20 минут ішінде 50 мегаваттан 240 мегаватқа дейін жүктеме өзгерістеріне тез бейімделіп, қуатты жылдам арттырып немесе азайта алады. Бұл жалпы оңтүстік өңірлердің
энергетика жүйенің тұрақтылығын сақтау үшін қажет;

• ескі жылу- электр орталығының ең жоғарғы желілік температурасы тек 950С болса, жаңа станцияда 1300С дейін
ұлғайтуға мүмкіндік бар;

• су қыздыру қазандықтарының пайдалы әсер коэффициенті (КПД) 30 пайызға жоғары, себебі жылу
жоғалтуы аз;

• жаңа станция автономды жұмыс істей алады, яғни жоғары қуатты (магистралдық) желілерде ақау шықса немесе кернеу күрт өзгерсе  өшіп қалмайды.

Жоба аясында жалпы ұзындығы 3,64 шақырым ЖМ-2А жылу желілері қайта жаңартылды. Бұл магистраль 36 жыл бұрын салынған және содан бері мұнда күрделі жөндеу жүргізілмеген. Соңғы 5 жылда бұл учаскеде 31 зақымдану тіркелген.

ЭКСЖ жобасы аясында жүргізілген жаңғырту жұмыстары металлургтер қаласындағы жылу желілерінің жалпы тозу деңгейін 75%-дан 73,8%-ға дейін төмендетуге мүмкіндік берді. Бұл көрсеткіш аз болып көрінгенімен, іс жүзінде 7,2 мыңнан астам тұтынушы (жеке және заңды тұлғалар, 3 мектепке дейінгі балалар мекемесі, емхана, орта мектеп) оң өзгерісті сезінді.

«Нысандағы жұмыстар аяқталды. Құрылыс кезінде барлық жұмыс жобалау-сметалық құжаттамаға сәйкес орындалды. 2025-2026 жылдардағы жылыту маусымында жылу магистралі пайдалануға берілді. Аталған учаскеде құбырдың жарылуы мен жылудан ажырату жағдайлары тіркелген жоқ», – деп хабарлады ТМРК өңірлік департаментінен.

Оның айтуынша, 21 сәуірден бастап және қосымша хабарламаға дейін ел бойынша барлық мектептер қашықтан оқыту режимінде жұмыс істейді. Бұл үшін қажетті жағдайлар жасалған.

Ферхади бұл шешім білім берудің барлық деңгейлері мен сатыларына қатысты екенін нақтылады. Алайда мұндай қадамға не себеп болғаны туралы толық мәлімет берілмеді.

Блогердің айтуынша, шараға әлемнің танымал тұлғалары мен контент жасаушылары жиналған.

Форум аясында Instagram бас директоры Адам Моссери-мен кездесу өтті. Қатысушылар әлеуметтік желілердің дамуы мен жаңа трендтерді талқылады.

Сондай-ақ, іс-шараға әйгілі америкалық актриса Zendaya да қатысқан. Блогер бұл сапардың өзі үшін маңызды тәжірибе болғанын атап өтті.

Алайда сәуір айының басында баға жоғары болған — мысалы, 2 сәуірде 72 091 теңгеге дейін жеткен.

Қазіргі таңда алтын бағасы орта есеппен 69–71 мың теңге аралығында қалыптасып отыр.

 Баға динамикасы

Жалпы алғанда, 2026 жылы алтын айтарлықтай қымбаттады:

• Жыл басында — шамамен 71 300 теңге
• Қаңтарда — 85–87 мың теңгеге дейін жетті
• Орташа баға — 77–79 мың теңге

 Неліктен баға төмендеді

Сарапшылардың айтуынша, қазіргі төмендеу — уақытша құбылыс. Негізгі себептер:

әлемдік нарықтағы өзгерістер

доллар бағамының ауытқуы

инвесторлардың пайдасын бекітуі

Соған қарамастан, алтын ұзақ мерзімде сенімді актив болып қала береді. Бір жыл ішінде оның бағасы шамамен 60%-ға өсті.

Иә, Қазақстанда алтын айтарлықтай қымбаттады. Қазіргі төмендеу — қысқа мерзімді құбылыс, ал жалпы тренд әлі де өсім бағытында.