Әлем

БҰҰ соты Мьянманы рохинджа халқына қатысты геноцид жасады деп таныды

БҰҰ-ның Халықаралық соты Мьянманы рохинджа мұсылман азшылығына қарсы геноцид жасады деп таныды. Бұл — тұтас мемлекет бірінші рет геноцид үшін кінәлі деп танылған тарихи шешім.

Бейсенбі күні БҰҰ-ның Халықаралық сотының судьялары Мьянманы рохинджа мұсылман азшылығына қатысты геноцид жасады деп таныды. Бұл шешімнің тарихи маңызы зор, өйткені халықаралық сот алғаш рет тұтас мемлекетті осы қылмыс үшін кінәлі деп тапты.

Істі Гамбия бастаған сот процесі жеті жылға созылды. 1948 жылы геноцидтің алдын алу және ол үшін жаза қолдану туралы конвенция қабылданғаннан бері геноцид үшін көптеген адам жауапқа тартылғанымен, мемлекет тұтасымен мұндай айыппен бұрын-соңды сотталмаған.

2017 жылдың тамыз және қыркүйек айларында Ракхайн штатынан рохинджаларды жаппай қуып шығару кезінде үйлер өртеніп, жүздеген мың адам Бангладешке қашуға мәжбүр болды. Құқық қорғаушылар мен БҰҰ-ның фактілерді анықтау миссиясы қаза табу, азаптау және жаппай зорлау туралы деректерді егжей-тегжейлі тіркеді.

Мьянма билігі этникалық тазарту мен геноцид айыптауларын үздіксіз жоққа шығарып келді. Олар әскердің әрекетін тек «тазалау операциялары» деп атап, рохинджа тобының содырларына жауап бергенін мәлімдеді. Алайда 2018 жылы жарияланған БҰҰ баяндамасында армия әрекеті қауіп-қатерге «аса пропорционалды емес» деп сипатталды.

Мьянманың халықаралық қылмыстық сотқа мүше болмауына байланысты бұл іс БҰҰ-ның Халықаралық сотына жеткізілді. Гамбия мұсылман елдері ұйымының қолдауымен 2019 жылдың қарашасында талап түсіріп, Мьянманы ғана емес, мемлекеттің өзін де геноцид үшін жауапқа тартуды сұрады.

Сот шешімі Мин Аун Хлайн басқаратын билікке ауыр соққы болып отыр. Дегенмен бұл үкім санкция қарастырмайды және шағымдануға жатпайды. Ал рохинджа диаспорасы үшін бұл шешім олардың тартқан азабының ресми мойындалуы ретінде бағаланып отыр.