Жаңа жыл — жаңа ережелер: Қазақстанда бүгіннен бастап не өзгереді?

«Оң өсім»

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда айлық есептік көрсеткіш (АЕК) 4 325 теңге болады. Былтыр 3 932 теңге болды, өсім — 393 теңге.

Сонымен қатар ең төменгі күнкөріс деңгейі де артып, 50 851 теңгеге жетеді.

Зейнетақы өседі

2026 жылы Қазақстанда ең төменгі зейнетақы

69 049 теңгеге дейін өседі. Бұл былтырғы 62 771 теңгемен салыстырғанда 6 278 теңгеге көп.

Базалық зейнетақы да ұлғаяды:

• 2025 жылғы 32 360 теңгеден
• 2026 жылы 35 596 теңгеге дейін (+3 236 теңге).

Үкіметтің есебінше, жасына байланысты және еңбек сіңірген жылдары үшін төленетін зейнетақылар кемінде 10 пайызға өседі.

Айыппұлдар мен төлемдер қымбаттайды

АЕК-тің өсуі оған байланған барлық төлемдерге тікелей әсер етеді. Соның ішінде айыппұлдар да бар.

2026 жылдан бастап:

10–20 км/сағ жылдамдықты асырғаны, сақтандырусыз жүргені немесе белдік тақпағаны үшін 21 625 теңге айыппұл салынады;

Қызыл жарыққа өткені үшін — 43 250 теңге;

Қоғамдық орында балағат сөз айтқаны, қоқыс тастағаны және тәртіп бұзғаны үшін — 86 500 теңге.

Жаяу жүргіншілер жол қозғалысы ережесін бұзса:

• алғаш рет — 8 650 теңге (2 АЕК),
• қайталап бұзса — 43 250 теңге (10 АЕК) төлейді.

Құжат рәсімдеу де қымбаттайды

2026 жылы ресми құжаттардың бағасы да өседі:

• 16 жасқа дейінгі балаларға арналған паспорт — 17 300 теңге (4 АЕК);
• 36 беттен тұратын паспорт — 34 600 теңге (8 АЕК);
• 48 беттен тұратын паспорт — 51 900 теңге (12 АЕК);
• Жеке куәлік — 865 теңге (0,2 АЕК);
• Жүргізуші куәлігі — 5 406 теңге (1,25 АЕК).

Жаңа Салық кодексі

2026 жылғы ең үлкен экономикалық өзгеріс — жаңа Салық кодексінің күшіне енуі.

1 қаңтардан бастап:

• ҚҚС мөлшерлемесі 16 пайызға дейін өседі.

Сонымен қатар:

• айналымы төмендесе де, ҚҚС бойынша тіркеуден өз еркімен шығу мүмкін болмайды;
• айналымы 43 млн теңгеден асатындар міндетті түрде тіркелуі тиіс;
• жеке тұлғалар мен арнайы режим қолданатындар ҚҚС төлемейді;
• шетелдік онлайн-сервистер шартты тіркеу арқылы ҚҚС төлейді;
• заңбұзушылық үшін электронды шот-фактуралар уақытша бұғатталуы мүмкін.

Экономистер бұл өзгерістер тұрғын үй бағасының өсуіне әкелуі мүмкін екенін ескертеді. Салық жүктемесінің артуы құрылыс саласының табыстылығын төмендетіп, шаршы метр құнының қымбаттауына ықпал етуі ықтимал.

Әлеуметтанулық сауалнамаларға сәйкес, қазақстандықтардың жартысынан көбі ҚҚС өсуі өмір сапасының төмендеуіне әкеледі деп алаңдайды. Азаматтар бағаның қымбаттауынан, шағын және орта бизнестің жабылуынан, көлеңкелі экономиканың күшеюінен қауіптенеді.

Арнайы салық режимі өзгереді

Жаңа кодекске сәйкес, жеңілдетілген декларация тек тыйым салынбаған қызмет түрлеріне ғана қолданылады. Нәтижесінде бұл режим 800-ге жуық қызмет түріне қолжетімсіз болады.

Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін арнайы салық режимі енгізіледі. Оған 40-қа жуық қызмет кіреді, оның ішінде:

• мал шаруашылығы;
• киім, аяқкиім, техника жөндеу;
• фото, аударма, курьерлік қызмет;
• такси мен жеткізу;
• үй тазалау;
• жылжымайтын мүлікті жалға беру және басқару.

Сарапшылардың болжамынша, жаңа талаптар салдарынан 300 мыңға дейін компания нарықтан кетуі мүмкін.

Мобильді аударымдар бақылауға алынады

2026 жылдан бастап банктер:

• егер бір адам 3 айда 100-ден астам адамнан
• және 12 ең төменгі жалақыдан көп сома алса,
• бұл ақпаратты салық органдарына жолдайды.

Мұндай жағдайда азаматқа хабарлама келеді. Ол 30 жұмыс күні ішінде жеке кәсіпкер ретінде тіркелуі немесе бұл табыс кәсіпкерлікке қатысы жоқ екенін дәлелдеуі керек.

Тауарларды тіркеу және лицензиялау

2026 жылдан бастап саудамен, импортпен немесе өндіріс­пен айналысатындар Ұлттық тауарлар каталогына тіркелуі тиіс. Бұл — тауардың цифрлық төлқұжаты. Каталогқа тіркелмегендерге электронды шот-фактура беру шектеледі.

Сондай-ақ:

• тауар биржаларының брокерлері мен клиринг орталықтары міндетті түрде лицензияланады;
• 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін жаңғыртудан өтпеген базарлар әкімшілік жауапкершілікке тартылып, сот арқылы жабылуы мүмкін.

Саяси тыныштық

2026 жылы қоғамдық-саяси өмірде ірі науқандар жоспарланбаған. Дегенмен, бірпартиялы парламент туралы референдум өткізу мүмкіндігі талқыланып жатыр. Оның нақты мерзімі әзірге белгісіз.

Алдағы жыл 2027–2029 жылдардағы сайлаулар қарсаңындағы шешуші кезең болмақ. Мәжілісте сайлау туралы конституциялық заңға өзгерістер дайындалып жатыр.

Ұсынылып отырған жаңалықтардың қатарында:

• мемлекеттік лауазымға үміткерлерге қойылатын талаптарды күшейту;
• интернеттегі үгіт-насихатты реттеу;
• сайлау жүйесін одан әрі жетілдіру бар.

Жаңа жыл құтты болсын!